Nauka/Foto tygodnia 2012

Nauka/Foto tygodnia z 2011 r. »

Daniel Robert, Fernando Montelegre-Zapata/University of Lincoln Tropikalny konik polny. Jego organ słuchu - jeden z najmniejszych u zwierząt - jest usytułowany w nodze i... działa identycznie jak aparat słuchowy ssaków, w tym człowieka. Fakt, że ssaki i szarańczowate wykształciły podobny organ słuchu jest intrygujący.

Mike Todd/Vanderbilt University Aligatory i krokodyle, choć mają grube pancerze, wykształciły jeden z najbardziej czułych zmysłów dotyku w świecie zwierząt. Receptory dotyku są umiejscowione w pigmentacyjnych plamkach na skórze - szczególnie czułych na wibracje i zmiany ciśnienia wody.

ORNL Titan - najpotężniejszy komputer świata. 20 petaflopów czyli 20 tys. bilionów (w krótkiej skali - trylionów) operacji na sekundę. Mieści się w Oak Ridge National Laboratory w USA. Ma 700 terabajtów pamięci. Zbudowany przez U.S. Department of Energy.

VVV Cosortium/ESO Jądro naszej galaktyki. Największe i najdokładniejsze zdjęcie stworzone dzięki obserwacjom teleskopu VISTA ( ESO). Ujęcie zawiera 84 miliony gwiazd. Dotychczas, takie obrazowanie było bardzo utrudnione, gdyż jądro jest przysłonięte dyskiem gazowo-pyłowym.

NASA Start rakiety Falcon-9 z kapsułą Dragon. Pierwsza towarowa - komercyjna - misja (CRS-1) na stację ISS. Dowiezie astronautom żywność, ubrania i sprzęt naukowy. Korporacja SpaceX przeprowadzi 12 takich misji. Kolejnych osiem - firma Orbital Science Corp.

IAEA Jeden z reaktorów elektrowni Fukuszima, wkrótce po zniszczeniu przez tsunami, w marcu 2011 r. Uczeni obliczają, że aż 23 elektrownie atomowe, zlikalizowane w południowej i południowowschodniej Azji, są usytułowane w miejscach zagrożonych uderzeniem fal.

WWF Lampart amurski. Żyje na dalekim rosyjskim wschodzie. Jeden z najpiękniejszych dzikich kotów. Już niedługo pożyje, bo na wolności pozostało zaledwie kilkanaście tych zwierząt.

Mileniusz Spanowicz/Wildlife Conservation Society Wąż papuzi. Sczerzy paszczę, by odstraszyć wroga. Zdjęcie pochodzi z Madidi National Park w Boliwii. Uważa się, że jest to najbogatszy w faunę i florę obszar na Ziemi. Żyje w nim 11 proc. wszystkich światowych ptaków, 200 gatunków ssaków i 300 gat. ryb.

Amrutur Anlikumar/Vanderbilt University Biohybrydowa komórka słoneczna składająca się z proteiny odpowiedzialnej za fotosyntezę szpinaku oraz krzemu. Proteina, zwana Photosystem 1, przetwarza energie słoneczną w elektryczną ze 100 proc. efektywnością. Stworzona na Vanderbilt University.

NASA/SDO Zarejestrowany 17 sierpnia rozbłysk słoneczny zaliczony do kategorii M. Jest to kategoria rozbłysków średniej siły. Takie rozbłyski mogą wywołać krótkie radiowe blackouty na biegunach i lekkie burze elektromagnetyczne zagrażające astronautom.

S. Morin/Harward University Gumowy robot z Harwardu, który potrafi zmieniać kolory i, jak wiele zwierząt, stawać sie trudno dostrzegalnym. Ma wiele kanalików powietrznych. Ruch powietrza napędza go. Zmiana wyglądu następuje przez pobieranie do wewnątrz odpowiednich barwników.

Etienne Classen/Integrated Ocean Drilling Program Antarktyczne wybrzeże Willkes Land. Uczeni z Goethe University znaleźli w warstwach lodu sprzed 52 mln lat ślady tropikalnego lasu. Miliony lat temu rosły tu palmy, ponieważ stężenie cieplarnianego CO2 było ponad dwukrotnie wyższe niż obecnie.

Maria Montresor SZN/Alfred Wegner Institute Okrzemek - część fitoplnaktonu, małych organizmów roślinnych, unoszących się blisko powierzchni oceanów. Użyźnianie fitoplanktonu związkami żelaza oczyszcza atmosferę z węgla. Zakwitły fitopklankton, z zaabsorbowanym węglem, tonie na głębokość ok. 1000 m.

Graham Jones/Columbus Zoo Markur, czyli koza śruboroga. W 1994 r. wpisana na listę gatunków zagrożonych IUCN. Dzisiaj, badacze z Wildlife Coservation Society donieśli, że populacja tych zwierząt istotnie zwiększyła się w połnocnym Pakistanie. Żyje ich tam już 1500 osobników.

Caltech/Cornell/Arizona State Univ./NASA/JPL - Caltech Panorama Marsa. Składa sie 817 zdjęć wykonanych przez kamerę Pancam rovera Opportunity. Ukazuje teren badany przez Opportunity przez cztery miesiące ostatniej marsjańskiej zimy.

Lee Berger/University of Witwatersrand Australopithecus sediba. Odnaleziony w 2008 przez M. Bergera w jaskini Malapa w RPA. Prawdopodobnie ostatni wspólny przodek Homo. Ok. 2 mln lat temu. Teraz zbadano dokładnie jego zęby. Jadał liście, korę i owoce. Żył w środowisku leśnym. Nie na sawannie.

Duke University/Imaging and Spectroscopy Program Pięćdziesięciogigapikselowa kamera. Prototyp stworzony na uniwersytetach Duke i Arizona. Składa sie z 98 pojedynczych, zchynchronizowanych kamer. Jej rozdzielczość to 50 tys. megapikseli. Obecna typowa rozdzielczość to od 8 do 40 megapikseli.

NASA SpaceX Dragon: pierwszy komercyjny - zbudowany przez Space Exploration Technologies Corporation - towarowy statek kosmiczny cumujący do ISS. 25 maja. Zdjęcie ukazuje uchwycenie Dragona przez ramię robotyczne stacji - Canadaram 2.

NASA Delta Leny. Ma 150 ramion i powierzchnię 40 tys. km kw. Badacze z Harvardu odkryli, że wysoka zawartośc rtęci w wodach Oceanu Arktycznego pochodzi częsciowo z zanieczyszczeń atmosferycznych. Głównie jednak związki rtęci są nanoszone do oceanu przez rzeki.

Airman 1st Class Nadine Y. Barclay/U.S. Air Force Elektrownia słoneczna w bazie Nellis Air Force w Newadzie. Amerykanie zamierzają do 2020 roku stworzyć technologię pozyskiwania energii ze słońca, która da 1 wat energii za 1 dolara. U.S. Department of Energy przeznaczył na ten cel 25 mln $.

ESO Najdokładniejsze zdjęcie galaktyki Centaurus A (NGC 5128) wykonane przez Wide Field Imager telskopu La Silla w Chile. Centaurus A leży 12 mln lat świetlnych od nas i jest najbliższą galaktyką aktywną. Napędza ją centralna czarna dziura (100 mln Słońc).

Science/AAAS Nartnik. Ten sprytny owad porusza się po powierzchni wody, wykorzystując jej napięcie powierzchniowe. Czułki samców wyewoluowały do obecnej formy - posiadają liczne haczykowate włosy - by samce lepiej dawały sobie radę w zapasach miłosnych.

Daniel Luong Van/National Science Foundation SPT, czyli Teleskop Bieguna Południowego. Działa od 2007 r. w stacji Amundsena Scotta na biegunie południowym. 10 metrowe zwierciadło. 280 ton. Wysokość - prawie 23 m. Zadanie - obserwacja najdalszych gromad galaktyk i śladów istnienia ciemnej energii.

Tour Lab/Rice University, Texas Przezroczysta i elastyczna pamięć, w której komponentem aktywnym jest tlenek krzemu. Stworzona w Rice University, w Teksasie. Wcześniej stworzono tam przezroczyste baterie. Przezroczyste układy scalone też już są mozliwe.

NASA/JHUAPL/CIW-DTM/GSFC/MIT/Brown University Równina na północy Merkurego. Wyraźne kształty to kratery uderzeniowe. Mniej wyraźne to ślady po kraterach z pęknięciami, powstałymi wskutek ochładzania się i ogrzewania. Obraz pochodzi z sondy Messenger, która 18 marca okrążała planetę przez 12 godzin.

Glenn/NASA NEXT (NASA Evolutionary Xenon Thruster) - silnik jonowy nowej generacji, pracujący nieprzerwanie od 40 tys. godzin w komorze Glenn Research Center. Ksenon jest w nim jonizowany. Naładowane jony są przyspieszane w silnym polu elektrycznym i dają ciąg.

University of Strathclyde/materiały prasowe Nowoczesność w zagrodzie. Inteligentna obroża, która monitoruje temperaturę ciała krowy oraz potrafii wykryć charakterystyczne ugięcie jej tylnych nóg. Jest to sygnał, że krowa niedomaga. Informacja jest przesyłana do komputera lub nawet telefonu hodowcy.

S. Farrell, Sydney Institute for Astronomy, University of Sydney/ESA/NASA Galaktyka ESO 243-49. Z lewej od centrum (zaznaczenie) leży tzw. pośrednia czarna dziura. Ma masę 20 tys. mas Słońca. Była niegyś otoczona karłowatą galaktyką rozerwaną grawitacyjnie przez 243-49. Emituje potężne promieniowanie rentgenowskie.

Cagan Secercioglu/University of Utah Tukan tęczodzioby z Kostaryki. W wyniku ocieplenia, ptaki te coraz częściej opusczają niziny i zasiedlają lasy wyżyn i gór. Tam konkurują z miejscowymi ptakami o terytorium i pożywienie. Tukany te słabo latają, ale świetnie skaczą i są dobrymi myśliwymi.

T. Preibisch/ESO Najdokładniejsze zdjęcie Mgławicy Carina, która jest wylęgarnią gwiazd, zrobione przez teleskop VLT. 7500 lat świetlnych od Ziemi. W mgławicy leży Eta Carinae - niebieski nadolbrzym - która jest jedną z największych gwiazd naszej Galaktyki. U dołu z lewej

NASA/JPL - Caltech/University of Arizona Noachis Terra. Krater uderzeniowy na południu Marsa. Pomarszczone wydmy piaskowe, częste na Marsie. Ich kształt zależy od siły wiatru i jego zmienności. Zdjęcie, ukazujące prawdziwe kolory wydmy, pochodzi z kamery HiRISE orbitera Mars Reconnaisstance.

Steve Molenar/The Earth Institute at Columbia University Tornado uderza w miejscowość Willmar w Minnesocie. W samych Stanach, w 2011 r. tornada zabiły 550 osób. Powstają głównie na Środkowym Zachodzie, gdzie zimne masy powietrza ze wschodu zderzają się z tropikalnymi, sunącymi znad Zatoki Meksykańskiej.

Tim Davenport/Wildlife Conservation Socienty Żmija rogata Matyldy. Nowy gatunek odkryty w Tanzanii. Mierzy 60 cm i ma wyraźne rogi na czubku głowy. Żyje w odludnym miejscu, na terenie zaledwie kilkunastu mil kwadratowych. Miejsce to chronione jest tajemnicą. Zaraz po odkryciu, uznana za zagrożoną.

JAXA/ISIS Próbnik japońskiej jonowej sondy Hayabusa, który z cząsteczkami asteroidy Itokawa, w czerwcu 2010 r opadł bezpiecznie w Woomera Prohibited Area w Australii. Sama sonda rozpadła się przy wejściu w ziemską atmosferę. W 2013 r wystartuje Hayabusa 2.