Mahomet – prorok jednoczenia
Mahomet nie zostałby prorokiem, gdyby nie był człowiekiem wielkiego formatu, ale też nie zrobiłby wielkiej kariery, gdyby nie warunki historyczne.
Ilustracja pochodząca z ok. 1315 r. przedstawiająca proroka składającego czarny kamień w al-Kaabie.
Wikipedia

Ilustracja pochodząca z ok. 1315 r. przedstawiająca proroka składającego czarny kamień w al-Kaabie.

Ilustracja przedstawiająca nauczającego Mahometa z XVII w., kopia wykonanej w manuskrypcie z XIV w.
Wikipedia

Ilustracja przedstawiająca nauczającego Mahometa z XVII w., kopia wykonanej w manuskrypcie z XIV w.

Artykuł pochodzi ze specjalnego wydania POLITYKI „Pomocnik Historyczny. Historia Arabów” z 2011 r.

*

Kurajszyci w Mekce.

Mahomet (Muhammad) urodził się prawdopodobnie w 570 r. w Mekce. Miała ona szczególne znaczenie na Półwyspie Arabskim. Leżała na lądowym szlaku handlowym łączącym południe Arabii i Indie z basenem Morza Śródziemnego. Ciągnęły tędy karawany wiozące złoto, mirrę i kadzidło. Mirra i kadzidło były pożądanymi wonnościami w Rzymie i Bizancjum, a złoto wywożono do Indii, wymieniając je na indyjskie przyprawy. Mekka była też centrum politeistycznego kultu Arabów; zdążały do niej pielgrzymki beduinów oddających cześć bóstwom w tamtejszej świątyni Al-Kaba.

Prawdopodobnie w początkach VI w. miastem zawładnęło przedsiębiorcze plemię Kurajszytów, które zajęło się zarówno handlem, jak i pielgrzymami. Taka działalność wymagała dobrej organizacji militarnej oraz umiejętności dyplomatycznych, handlowych i religijnych. By przeprowadzać karawany przez Półwysep Arabski, trzeba było stawić czoło plemionom od Omanu po Gazę, a więc wykazać swoją siłę i umiejętnie zawierać przymierza. Trzeba też było być przygotowanym do funkcji religijnych, kapłańskich, by chronić i obsługiwać miejsca kultu religijnego. Tymi obowiązkami podzieliły się poszczególne rody kurajszyckie: jedni byli kupcami, inni świetnymi wojownikami i dyplomatami, jeszcze inni obsługiwali pielgrzymki.

Haszymici.

Ród Mahometa, Haszymici, związany był z opieką nad pielgrzymami. Dziadek Mahometa Abd al-Muttalib i ojciec Abd Allah pracowali przy Al-Kabie. O tym, że byli związani z kultem religijnym, świadczyć mogą ich teoforyczne imiona: Abd Allah to sługa boga Allaha, a imię Mahometa – po arabsku Muhammad – znaczy wychwalany (w podtekście: przez Boga). Natomiast stryj Abu Talib (to imię nie jest teoforyczne) był bogatym kupcem, który prowadził karawany do Syrii i Jemenu.

Mahomet przy karawanach.

Początkowo życie Mahometa nie układało się szczęśliwie: ojciec umarł, nim on się urodził, matkę stracił w wieku sześciu lat. Jako sierota nie miał wielkich szans wybicia się w swojej społeczności, skazany był na usługiwanie innym. I tak zaczął swoją karierę – jako chłopiec pracujący przy obsłudze karawan stryja Abu Taliba.

Praca przy karawanach pozwoliła mu poznać ówczesny świat, przede wszystkim zastanowić się nad różnicami między życiem beduinów a życiem w wielkich kulturach miejskich. A otaczający Półwysep Arabski świat dzieliły między sobą dwa rywalizujące imperia: Bizancjum i Persja. Od początków VII w. ich armie prowadziły ze sobą walki, głównie na obszarach otaczających półwysep: w Mezopotamii, Syrii i na południu – w Jemenie.

Mieszkańcy półwyspu od zawsze byli dla obu imperiów wielkim zagrożeniem. Warunki życia na pustyniach i półpustyniach były surowe, nic dziwnego, że Arabowie beduini kierowali się ku żyznym i bogatym terenom Syrii, Mezopotamii i Jemenu. By się przed tą ekspansją zabezpieczyć, Persja i Bizancjum wykorzystały samych Arabów do ochrony swoich granic z półwyspem. Powstały dwa arabskie państewka buforowe: Lachmidzi i Ghassanidzi. Oba były utrzymywane przez imperia: Ghassanidzi służyli w armii bizantyjskiej, Lachmidzi byli opłacani przez Persów. Kiedy jednak wybuchły wojny persko-bizantyjskie, zabrakło środków na opłacanie ochrony granic imperium przed atakami beduińskimi. Stało się to dokładnie w czasie, na który przypada kariera Muhammada/Mahometa jako proroka nowej religii monoteistycznej: islamu.

Wizje i prześladowania.

Z czasem losy młodego poganiacza wielbłądów miały się zmienić. Był wprawdzie sierotą, ale wyrósł we wpływowym kosmopolitycznym plemieniu Kurajszytów. W wieku dwudziestu paru lat poślubił starszą od siebie bogatą wdowę po kupcu Chadidżę. Dla młodego i utalentowanego człowieka był to los wygrany na loterii. Skończyła się bieda i konieczność służenia innym. A Mahomet miał ambicje: postanowił zmieniać swój beduiński świat.

Początki kariery proroczej Mahometa opisują jego biografowie. Jako człowiek wolny i niezależny uwielbiał samotne wędrówki po otaczających Mekkę górach. Szczególnie upodobał sobie górę Hira, nazwaną później Górą Światła (Dżabal an-Nur, po persku Kuh-e Nur), na której często oddawał się rozmyślaniom. Pewnej nocy, gdy spał w grocie, usłyszał głos: „Recytuj w imię swojego Pana!”, i zobaczył anioła. Początkowo nie wiedział, o co chodzi. Przestraszony wrócił do domu, ale wizje zaczęły się powtarzać i Mahomet zrozumiał, że przemawia do niego Bóg przez anioła Dżibrila, a więc Gabriela. Ten sam Bóg i ten sam anioł, którego znał z opowieści żydów i chrześcijan. Uznał, że Bóg go wybrał na proroka i powierzył mu zadanie nawrócenia politeistycznych Kurajszytów, a potem wszystkich Arabów na wiarę w jednego Stwórcę.

Jego misja nie spotkała się z dobrym przyjęciem w środowisku mekkańskim, prosperującym m.in. na politeistycznej wierze. Uznano Mahometa za wichrzyciela i postanowiono się go pozbyć. Szczególnie wrogi mu był stryj Abu Lahab i Abu Sufjan, wojownik z potężnego kurajszyckiego rodu Umajjadów. Ale Mahometowi udało się zyskać zwolenników, najpierw we własnej rodzinie, a potem wśród wielu mekkańczyków, do których przemawiały hasła równości społecznej. Starszyźnie plemiennej udało się jednak zastraszyć sympatyków Mahometa i ten musiał ich wysłać w bezpieczne miejsce – do chrześcijańskiej Etiopii.

Z tego okresu pochodzą też spektakularne zdarzenia w karierze Mahometa. Pierwszym była ujęta w formę fantastycznej opowieści nocna podróż z Mekki do Jerozolimy na skrzydlatym wierzchowcu Al-Burak. Mahomet poznał najważniejszych proroków i rozmawiał z Bogiem, który mu przekazał boskie przykazania, a więc dogmaty wiary i rytuały obowiązujące muzułmanów. Drugim wydarzeniem był incydent związany z podszeptami Szatana, który próbował go odwieść od jedynobóstwa i nakłonił do głoszenia czci trzech przedmuzułmańskich bogiń: Manat, Al-Uzza i Allat. Incydent ten przeszedł do historii islamu jako sprawa szatańskich wersetów. Mahomet szybko miał się zorientować, że nie godzi się głosić wiary w bóstwa inne niż Allah, i wycofał się z tego objawienia.

Prześladowania wobec Mahometa, który uparcie trwał w Mekce, nasilały się. Wtedy też spadły na niego nieszczęścia. Najpierw w 619 r. umarła ukochana Chadidża, a wkrótce potem stryj Abu Talib. Mahomet był wierny Chadidży i do jej śmierci nie poślubił innej żony. Potem miał ich wiele; były to związki wyłącznie o charakterze politycznym. Wiążąc się ze swoimi przyjaciółmi, Abu Bakrem i Umarem, poślubił ich małoletnie córki: A’iszę i Hafsę. Chadidża pozostawiła mu jedyną córkę, która dożyła pełnoletniości – Fatimę. Zgodnie z plemienną tradycją Arabów została żoną Alego, stryjecznego brata Mahometa, syna Abu Taliba.

 

Czytaj także

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj