Natchniony traktor, czyli realizm nierealistyczny
Za wprowadzenie do socrealizmu w kulturze niech posłuży ten cytat: „Tam – bezrobocie, strajki, głód./Tu – praca, natchniony traktor./ Tworzy historię zwycięski lud./Chwała faktom!”. (Władysław Broniewski, „Słowo o Stalinie”).
Kobieta na traktorze, jedno z najsłynniejszych zestawień propagandowych
Muzeum Niepodległości

Kobieta na traktorze, jedno z najsłynniejszych zestawień propagandowych

Preludium.

Oficjalnie realizm socjalistyczny został zadekretowany na zjazdach środowiskowych odbywających się w 1949 r., ale zapowiedzi odgórnych zmian w polityce kulturalnej pojawiły się przynajmniej dwa lata wcześniej. W 1947 r. przyjacielską wizytę w Polsce złożył Andriej Żdanow, sprawujący nadzór ideologiczny nad kulturą w Związku Sowieckim, by na naradzie partii komunistycznych w Szklarskiej Porębie obwieścić zgromadzonym tam towarzyszom, iż świat się dzieli na dwa przeciwstawne obozy, socjalistyczny i kapitalistyczny. I tylko jeden należy wspierać.

W listopadzie 1947 r. wielkie propagandowe znaczenie nadano otwarciu radiostacji we Wrocławiu. W głównej mierze do twórców skierowane było przemówienie Bolesława Bieruta: „Konieczna jest przede wszystkim planowa praca w tej dziedzinie. Musimy, tak jak we wszystkich innych dziedzinach naszego życia, przejść do planowania także w dziedzinie kultury i sztuki”. Stefan Żółkiewski, naczelny redaktor zdecydowanie lewicowego tygodnika „Kuźnica” (w odróżnieniu od mniej dogmatycznego „Odrodzenia”), komentował: „Sądzę, że należy traktować przemówienie towarzysza Bieruta jako rozpoczęcie nowego etapu w naszej polityce kulturalnej”.

W grudniu 1948 r. odbywał się zjazd zjednoczeniowy PPR i PPS. W dokumentach programowych powstałej PZPR mówiło się także o nowych zadaniach kultury: „Demokracja ludowa musi zwalczać w kulturze narodowej wszelkie wpływy elementów wstecznych, musi rozwinąć kulturę, naukę, sztukę związaną z dążeniem mas ludowych, odzwierciedlającą ich pragnienia, wychowując naród w duchu humanizmu, demokracji i socjalizmu”.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj