Wstęp do czystek etnicznych
Masowa skala, techniczne możliwości przemieszczenia ogromnych rzesz ludzkich (kolej!), bezwzględność w ich odrywaniu od korzeni, niszczeniu dobytku i historycznej ciągłości. Taki spadek, wraz z łatwością wydania wyroku, pozostawiła Leninom, Stalinom, Hitlerom (lecz także alianckim decydentom po 1945 r.) dobrze im znana Wielka Wojna.
Ewakuacja ludności na Białorusi, 1915 r.
Zbiory Andrzeja Nieuważnego/Archiwum prywatne

Ewakuacja ludności na Białorusi, 1915 r.

Paradoksy rzezi.

Mówi się często, że I wojna światowa to ostatni konflikt, w którym zginęło więcej żołnierzy niż cywilów. To prawdziwe stwierdzenie, ale sugeruje słaby wpływ wojny na ludność cywilną. Tymczasem wojna totalna ślady musiała zostawiać też totalne. Nawet tam, gdzie nie dotarły walczące armie, wojna zawisła nad społeczeństwem, formując je. Jakież było zaskoczenie historyka Jaya Wintera, gdy odkrył, że po najkrwawszych w dziejach Imperium Brytyjskiego bojach (909 tys. zabitych i zaginionych) średnia długość życia klas niższych… wyraźnie wzrosła. Rzeź na polach Francji zdziesiątkowała brytyjskie elity (walkę za króla i ojczyznę w ochotniczej do 1916 r. armii traktowały jako obowiązek), odbierając tysiącom rodów naturalnych dziedziców ziemi. Co wraz ze spadkiem jej wartości i inflacją (zabiła czynsz dzierżawny) wiodło do największej rewolucji we własności ziemskiej od czasu reform Henryka VIII w końcu XVI w. Miliony gorzej żywionych, chorowitych, spracowanych brytyjskich proletariuszy nie przeszły sita komisji wojskowych lub wylądowały w służbach pozafrontowych, ratując życie. W kraju, w którym niemal zniknęło bezrobocie, rząd zamroził czynsze, a racjonowanie żywności pozwoliło niektórym wreszcie się najeść, poprawiło się zdrowie najuboższych. Masy rannych na froncie przyspieszyły rozwój aseptyki, a gdy jeszcze posłanych masowo do Francji lekarzy zastąpiły przy porodach bardziej empatyczne położne, spadła śmiertelność noworodków.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj