Europa w czasach reformacji
Korzenie
Reformacja nie spadła z nieba w przededniu Wszystkich Świętych 1517 r., gdy pewien augustiański zakonnik wykładający teologię na prowincjonalnym uniwersytecie w Wittenberdze ogłosił tezy do zwykłej dysputy akademickiej.
Dwie religijne ścieżki; jedna jest długa, kręta i trzeba z niej zawracać (po prawej), druga krótka i prowadzi wprost do świętego Jeruzalem; antypapieska w swej wymowie francuska rycina z XVI w.
Bridgeman

Dwie religijne ścieżki; jedna jest długa, kręta i trzeba z niej zawracać (po prawej), druga krótka i prowadzi wprost do świętego Jeruzalem; antypapieska w swej wymowie francuska rycina z XVI w.

Niespełniona zapowiedź reformy Kościoła. Od stu lat dysydenci domagający się zmian w Kościele mogli się powoływać na postanowienia soboru w Konstancji (1414–18), gdzie wprawdzie spalony został Jan Hus, ale równocześnie zapowiedziano reformy Kościoła. Czas był najwyższy, ponieważ Europa wchodziła w nową epokę, szybko zmieniał się sposób patrzenia człowieka na siebie samego i Boga, zmieniały się reguły gry politycznej i gospodarczej, a Kościół utknął w moralnym i umysłowym upadku.

Spoistość katolickiego świata nie była już silna. Wprawdzie prestiż Kościoła nadal był ogromny, mimo eskapad rozbuchanego papieża Aleksandra VI i jego bastardów, ale był to prestiż raczej zewnętrzny i magiczny, jak cała religijność ówczesnego świata, a nie moralny i duchowy. Rzym zresztą wprawdzie tępił herezję, ale nie czuł się zobowiązany do narzucania jednej centralnej teologii. Od dawna różne szkoły teologiczne i zakony – jak choćby franciszkanie i dominikanie – toczyły ze sobą zażarte spory, które pochłonęły niejedną ofiarę.

Między lękiem a egzaltacją. Wiara człowieka średniowiecznego była rozkołysana między lękiem a egzaltacją. „Pomiędzy piekielnym strachem i dziecinnym żartem, pomiędzy zatwardziałością okrutną i skorym do łez współczuciem lud chwiał się to w tę, to w inną stronę jak olbrzym z głową dziecka” – pisze Johan Huizinga w „Jesieni średniowiecza”. Dziwna to była pobożność. Ludziom w wierze wystarczała obecność plastycznego obrazu, ponieważ łacińskie słowo i tak było mało dostępne.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj