Bracia polscy i inni arianie
Polscy arianie
Na reformacyjnej fali w Polsce pojawił się także nowożytny antytrynitaryzm.
„Sąd nad arianami”, plafon z dawnego pałacu biskupów krakowskich w Kielcach, XVII w.
Krzysztof Pękalski/AN

„Sąd nad arianami”, plafon z dawnego pałacu biskupów krakowskich w Kielcach, XVII w.

Nowożytny antytrynitaryzm. Sama nazwa arianizm jest pewnym nieporozumieniem lub uproszczeniem. Szesnastowiecznym ruchom antytrynitarnym nazwę tę przypisali polemiści, upatrując podobieństwo poglądów antytrynitarzy do herezji Ariusza z przełomu III/IV w. Sam ruch nie był jednorodny, miał wielu przedstawicieli i liczne nurty. W Polsce zaistniał w dużej mierze za sprawą działań osiedlonych tu Włochów, choć w genezie ruchu czynni byli też przedstawiciele innych narodowości.

W skali europejskiej nowożytny antytrynitaryzm narodził się w dużej mierze z humanistycznej krytyki tradycji kościelnej. W Polsce pojawił się jeszcze w czasach panowania Zygmunta Starego, choć miał wtedy charakter działań niejawnych. Działo się to w dużej mierze za sprawą Jerzego Blandraty, lekarza królowej Bony, który patronował emigracji do Polski swoich ideologicznych pobratymców, zwolenników radykalnej krytyki dogmatu o Trójcy Świętej. Powstałe po 1548 r. (data śmierci konserwatywnego króla) środowisko myślicieli i teologów o zbliżonych poglądach dało w stosunkowo krótkim czasie – niekiedy nowatorskie – przemyślenia.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj