70 lat temu prażanie chwycili za broń
Powstanie ostatniej chwili
W czeskiej Pradze okupacja niemiecka trwała bez zakłóceń aż do 5 maja 1945 r. Tego dnia odbył się jeszcze mecz piłki nożnej w ramach rozgrywek ligowych Protektoratu Czech i Moraw. Później prażanie na trzy dni chwycili za broń.
Powstańcy prascy
Keystone/Getty Images

Powstańcy prascy

Na początku maja 1945 r. wojna w Europie była już w zasadzie skończona. Hitler popełnił samobójstwo, Berlin padł. Duże ugrupowania wojsk niemieckich w gotowości do walki znajdowały się jedynie na terenie Czech i Norwegii. We wschodnich Czechach stacjonowały liczne dywizje niemieckiej Grupy Armii Środek. Od północy osłaniało je od Śląska, opanowanego przez armię sowiecką, pasmo Sudetów; na wschodzie nacierający Rosjanie utknęli na pograniczu słowacko-morawskim, 350 km od Pragi.

Rozmaite grupy polityczne funkcjonujące w Czechach zaczęły przygotowywać się do ujawnienia, wyjścia na ulice i przejęcia władzy. Dominowały nastroje lewicowe i prorosyjskie. Była to stara czeska tradycja: silny ruch robotniczy w rozmaitych wariantach – socjaldemokratycznych i komunistycznym – oraz tradycje panslawizmu i sympatii do wielkiego rosyjskiego brata. W odróżnieniu od przedwojennej Polski, ruch komunistyczny był w Czechosłowacji jawny, w Czechach dość popularny, a działacze komunistyczni starali się angażować w życie parlamentarne i pracę samorządów. Najsilniejszą partią czeską byli agraryści, ale wśród inteligencji i urzędników dominowały różne odcienie socjalizmu, a flirt z komunizmem był w dobrym tonie.

Jeśli chodzi o stosunek do Rosji, to wyznaczały go: w XIX w. wpływ przywódcy Narodowej Demokracji Karela Kramarza (taki czeski Roman Dmowski), który jeździł na wakacje do Rosji „odetchnąć w ziemi wolności”, a w okresie międzywojennym układ czechosłowacko-sowiecki z maja 1935 r.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj