Od tego się zaczęło. Przypominamy 21 postulatów Solidarności z Sierpnia ’80
21 postulatów postawionych władzom PRL przez Międzyzakładowy Komitet Strajkowy w Stoczni Gdańskiej w sierpniu 1980 r., a następnie spisanych na drewnianych tablicach. Od nich zaczęła się najnowsza historia Polski. (Pisownia oryginalna).
Tablice z 21 postulatami Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego umieszczone na budynku portierni przy Bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej im. Lenina
Wikipedia

Tablice z 21 postulatami Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego umieszczone na budynku portierni przy Bramie nr 2 Stoczni Gdańskiej im. Lenina

1 Akceptacja niezależnych od partii i pracodawców wolnych związków zawodowych wynikających z ratyfikowanych przez PRL Konwencji nr 87 Międzynarodowej Organizacji Pracy, dotyczących wolności związków zawodowych.

2 Zagwarantowanie prawa do strajku oraz bezpieczeństwa strajkującym i osobom wspomagającym.

Wyjaśnienia dla tych, którzy nie pamiętają tamtych czasów:

Ad 1 i 2. Jak w wielu innych sprawach, władze Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej podpisały stosowną konwencję międzynarodową, ale jej nie realizowały. Wszystkie związki zawodowe były traktowane po leninowsku, jako tzw. pas transmisyjny od monopartii komunistycznej do pracowników; były one przymusowo zrzeszone w Centralnej Radzie Związków Zawodowych (CRZZ), w pełni kontrolowanej przez KC PZPR (m.in. poprzez system nomenklatury, czyli obsady stanowisk, patrz wyjaśnienie do postulatu 12). Działacze opozycyjnych Wolnych Związków Zawodowych, powołanych pod koniec lat 70., byli represjonowani.

Postulat nr 1 był najważniejszy, gdyż tak naprawdę nie chodziło tylko o powołanie niezależnych związków zawodowych, ale tym samym o dokonanie historycznego wyłomu w murze realnego socjalizmu, gdzie każda sfera życia publicznego była pod ścisłą kontrolą partii komunistycznej i państwa, których zbrojnym ramieniem były wojsko, milicja i bezpieka („bijące serce partii”).

3 Przestrzegać zagwarantowanej w Konstytucji PRL wolności słowa, druku, publikacji, a tym samym nie represjonować niezależnych wydawnictw oraz udostępnić środki masowego przekazu dla przedstawicieli wszystkich wyznań.

Ad 3. Nierespektowanie prawa przez władze odnosiło się przede wszystkim do Konstytucji PRL, która zawierała wiele pusto brzmiących papierowych przepisów.

4 Przywrócić do poprzednich praw:

a) ludzi zwolnionych z pracy po strajkach w 1970 i 1976 r., studentów wydalonych z uczelni za przekonania,

b) zwolnić wszystkich więźniów politycznych (w tym Edmunda Zadrożyńskiego, Jana Kozłowskiego, Marka Kozłowskiego),

c) znieść represje za przekonania.

Ad 4. W 1970 r. strajki ogarnęły głównie Wybrzeże, w 1976 r. Radom i Ursus, ale też wiele innych ośrodków. Ich efektem były nie tylko zmiany we władzach (w 1970 r. „siermiężnego” Władysława Gomułkę zastąpił „otwarty na Europę” Edward Gierek) i cofnięcie decyzji o podwyżkach cen artykułów spożywczych (głównie chodziło o mięso), ale także różne represje wobec strajkujących: od zwolnień z pracy po aresztowania, więzienia i bicie (słynne tzw. ścieżki zdrowia w 1976 r., czyli przepuszczanie aresztowanych między szpalerami bijących ich pałkami milicjantów).

Edmund Zadrożyński był robotnikiem z Grudziądza, organizatorem strajku w 1976 r. – redaktorem pisma „Robotnik”, Jan Kozłowski działaczem chłopskim, skazanym pod fałszywym zarzutem pobicia sąsiada, Marek Kozłowski pielęgniarzem ze Słupska, skazanym za ujawnienie czynów niezgodnych z prawem dokonanych przez służbę więzienną i milicję. Było wielu innych więźniów, których władze nie uważały jednak za politycznych, lecz za kryminalnych, gdyż w celu skazania ich szukały „haków” z kodeksu karnego.

Teksty historyczne

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj