Łowcy Graala
Pasja odkrywania świata jest cechą każdego naukowca. Trzeba umieć pielęgnować tę ciekawość i wiedzieć, w jaki sposób ją zaspokoić.
W Teatrze Szekspirowskim w Gdańsku Naukowa Fundacja Polpharmy wręczyła stypendia 10 najlepszym doktorantom.
Polityka

W Teatrze Szekspirowskim w Gdańsku Naukowa Fundacja Polpharmy wręczyła stypendia 10 najlepszym doktorantom.

W ostatnim stuleciu medycyna zmieniła się nie do poznania. – Jeszcze przed drugą wojną światową leków nie podawano dożylnie, a w Stanach Zjednoczonych byli lekarze, którzy na gołębiach pokazywali studentom, jak zabójcze są zastrzyki – opowiada prof. Zbigniew Gaciong, kierownik Kliniki Chorób Wewnętrznych, Nadciśnienia Tętniczego i Angiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Umieszczenie chorego pod kroplówką było oznaką końca. Nie znano antybiotyków, skutecznych środków znieczulających ani urządzeń dających pacjentom i lekarzom większe poczucie bezpieczeństwa.

Obecna wiedza pozwala na dużo więcej. Przemysł farmaceutyczny stał się jednym z najbardziej innowacyjnych sektorów gospodarki, ale to odkrycia w naukach podstawowych – genetyce, fizjologii, biotechnologii – są filarem współczesnego rozpoznawania i leczenia chorób. – Jeśli szukamy w medycynie miejsca, gdzie rodzi się prawdziwy postęp i innowacja, to są to wyłącznie nauki podstawowe – podkreśla prof. Gaciong. – Każda nowa metoda kuracji czy diagnozowania, każdy przełom w medycynie klinicznej rozpoczyna się w laboratorium. Dlatego gdy założona w 2001 r. Naukowa Fundacja Polpharmy postanowiła finansować projekty badawcze w dziedzinie nauk farmaceutycznych i medycznych, prof. Gaciong nie miał wątpliwości, że to inicjatywa wyjątkowa. – Innowacja lokuje się na samym szczycie piramidy, która jest tym wyższa, im większą ma podstawę – mówi. – A tę podstawę mamy w Polsce mizerną, gdyż pieniędzy na badania innowacyjne jest mało i nie są one preferowane.

Łączenie pasji z nauką

Podczas studiów miałem wrażenie, że badania naukowe realizowane mogą być wyłącznie przy okazji pracy klinicznej i w żadnym wypadku nie powinny być traktowane jako cel, dla którego kończy się studia medyczne – przyznaje dr hab. Wojciech Fendler z Kliniki Pediatrii, Onkologii, Hematologii i Diabetologii Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, specjalista w dziedzinie biologii molekularnej i biostatystyki. W 2009 r. został laureatem II edycji programu stypendialnego Naukowej Fundacji Polpharmy (w 2011 r. był również laureatem Nagrody Naukowej POLITYKI), dzięki czemu mógł rozwinąć swoją pasję naukową. To dzięki m.in. wynikom jego pracy lekarze mogli zwiększyć skuteczność terapii dzieci z cukrzycą uwarunkowaną genetycznie. Obecnie 33-letni Wojciech Fendler należy do mentorów najmłodszego w Polsce pokolenia naukowców, dając przykład, że polska nauka nie musi odbiegać od zachodniej. Ostatnim sukcesem jest publikacja w prestiżowym czasopiśmie „Science Translational Medicine”, będąca ukoronowaniem ścisłej współpracy dra Fendlera z zespołem Dana Farber Cancer Institute w Harvard Medical School w Bostonie, która doprowadziła do odkrycia testu wykrywającego narażenie ludzi na efekty promieniowania jonizującego. I znów efekt praktyczny: test pozwala określić, które ofiary np. katastrof jądrowych (takich jak w elektrowni Fukushima w 2011 r.) wymagają ratującego życie natychmiastowego przeszczepu szpiku, a u których leczenie nie wymaga takiego pośpiechu.

W Polsce rozdźwięk między badaniami podstawowymi a praktyką lekarską jest większy niż na Zachodzie – zauważa dr Wojciech Fendler. – A to właśnie badania podstawowe tworzą podwaliny pod przyszłe próby wykorzystania ich wyników w praktyce.

Wspieranie młodych naukowców

W organizowanych od 2002 r. konkursach Naukowa Fundacja Polpharmy przyznała zespołom badawczym 62 granty o wartości blisko 17 mln zł. W tym roku, podczas uroczystości w Teatrze Szekspirowskim w Gdańsku, uhonorowano kolejnych laureatów i wręczono stypendia naukowe 10 najlepszym doktorantom. Od 10 lat Fundacja jest również fundatorem nagród dla autorów najlepszych prac magisterskich z wydziałów farmaceutycznych – za 2014 r. wyróżniono nimi trzech absolwentów. – W początkowym okresie finansowano naukowców o uznanym dorobku, którzy gwarantowali wysoki poziom prac badawczych – mówi prof. Piotr Kuna, przewodniczący Rady Naukowej. – Od pewnego czasu coraz większy nacisk kładziemy na młodych naukowców i cieszymy się, że dzięki wsparciu dla ich pracy mogą rozwijać się w Polsce.

Dr Paulina Kober z Zakładu Onkologii Molekularnej i Translacyjnej Centrum Onkologii w Warszawie została laureatką konkursu Fundacji na projekt badawczy w 2014 r. – akurat w momencie, kiedy wróciła do pracy po urlopie rodzicielskim. – Miałam przed sobą bardzo konkretny cel, ale z racji wieku siłą rzeczy trudniej mi konkurować z bardziej doświadczonymi naukowcami – przyznaje. – Konkurs Naukowej Fundacji Polpharmy jest szansą dla takich badaczy jak ja, którzy mają dobre pomysły, ale są dopiero na dorobku.

W przypadku dr Kober grant o wartości 219 tys. zł umożliwia jej przeprowadzenie kosztownych oznaczeń tkanek pobranych od chorych na gruczolaki przysadki. Nie są to chętnie badane nowotwory, choć zdarzają się dość często. Większość może być skutecznie wyleczona w wyniku interwencji chirurgicznej, jednak u niektórych pacjentów dochodzi do ponownego rozrostu guza. – Znajomość biologii gruczolaków potrzebna jest po to, aby zaproponować właściwe leczenie uzupełniające, a także pozwala wskazać chorych, którzy odniosą np. z radioterapii największą korzyść – podkreśla dr Kober. Dzięki współpracy z neurochirurgami z Centrum Onkologii udało się jej zgromadzić unikatowy materiał badawczy, a następnie wystarczył ciekawy pomysł, by móc wykorzystać wycinki guzów pobrane od chorych operowanych w klinice. Dzięki temu lekarze dowiedzą się, jak u osób z wyciętym guzem przysadki będzie dalej przebiegać choroba i czy nie należy spodziewać się jej nawrotu.

Dwa inne wyróżnione przez Fundację w ostatniej edycji konkursu projekty dotyczą poszukiwań odpowiedzi na pytanie o rolę tzw. mikroRNA w przewidywaniu podatności na chorobę oraz prac nad nowym lekiem przeciwbólowym i przeciwbiegunkowym, który działałby wyłącznie w przewodzie pokarmowym, bez efektów niepożądanych.

Aktualności, komentarze

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj