Historia

Z dziejów szmoncesu

Z czego śmiano się w przeszłości

Witold Conti jako Janko Muzykant (z lewej), Adolf Dymsza jako Florek (w środku) i Kazimierz Krukowski jako Lopek w jednej ze scen filmu „Janko Muzykant”, 1930 r. Witold Conti jako Janko Muzykant (z lewej), Adolf Dymsza jako Florek (w środku) i Kazimierz Krukowski jako Lopek w jednej ze scen filmu „Janko Muzykant”, 1930 r. Narodowe Archiwum Cyfrowe
Szmonces – czyli szmira, pukanie z dna. Ale można odnieść się inaczej do obecności szmoncesowych dowcipów, monologów, dialogów i piosenek – dostrzec w nich groteskowy zapis obyczajów i języka.
Jeden z pierwszych mistrzów szmoncesu Józef Urstein, 1910 r.AN Jeden z pierwszych mistrzów szmoncesu Józef Urstein, 1910 r.

Zabawa stwarza nieistniejący świat – powiada Ortega y Gasset. Tamtego świata już dawno nie ma, a jednak reagujemy na pytanie – „Kuuba? Kto mówi? Ale czy Kuba?”. I powtarzamy za kuplecistą:

„Bo jak ja jem, to dla mnie wszystko umarło.
Jakem siadł, jakem zjadł
Nie ma siły, żebym wstał.
Jak zawiążę już serwetkę pod gardło,
Jak przyszła zupa, jak do słupa
Możesz gadać, co byś chciał…”.

Na czym więc polega ponadczasowa siła szmoncesu?

Polityka 27.2015 (3016) z dnia 30.06.2015; Historia; s. 66
Oryginalny tytuł tekstu: "Z dziejów szmoncesu"

Codzienny newsletter „Polityki”. Tylko ważne tematy

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość potwierdzającą.
By dokończyć proces sprawdź swoją skrzynkę pocztową i kliknij zawarty w niej link.

Informacja o RODO

Polityka RODO

  • Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Polityka Sp. z o.o. SKA z siedzibą w Warszawie 02-309, przy ul. Słupeckiej 6. Przetwarzamy Twoje dane w celu wysyłki newslettera (podstawa przetwarzania danych to konieczność przetwarzania danych w celu realizacji umowy).
  • Twoje dane będą przetwarzane do chwili ew. rezygnacji z otrzymywania newslettera, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.
  • Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, żeby zamówić nasz newsletter.
  • Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Czytaj także

Świat

Dyplomaci jak hostessy – tak działa polskie MSZ

PiS w zasadzie nie prowadzi polityki zagranicznej. Nie potrzebuje więc doświadczonych ambasadorów. Chyba że do roli hostess.

Grzegorz Rzeczkowski
09.10.2019