Kraj

Odwołać czy reformować

Co dalej z prokuraturą i jej szefem

Jak wiadomo nasza polityka żyje wyłącznie w warunkach frontowych. Jeden z frontów ustawia się zwykle w połowie roku, kiedy prokurator generalny składa sprawozdanie ze swej działalności, a minister sprawiedliwości przesyła je premierowi do zaakceptowania ze swoimi uwagami.

Tradycyjnie są to uwagi krytyczne i tradycyjnie pojawiają się spekulacje, czy premier sprawozdanie odrzuci, co może skutkować pożegnaniem się Andrzeja Seremeta ze stanowiskiem. W tym roku sytuacja zmieniła się o tyle, że prokuratura została wzięta w dwa ognie. Prezydent swojej opinii nie owijał w bawełnę i mówił wprost o ustroju prokuratury jako o „stalinowskim”, który szybko powinien zostać zmieniony. Zdenerwowanie prezydenta można zrozumieć, bo już dawno postulował zrobienie porządku i przynajmniej nowelizację ustawy, czego jednak zajęty ściganiem związków partnerskich minister Gowin nie dopilnował i nie może tej sprawy zaliczyć do katalogu swoich „dobrych zmian”, którymi tak się obecnie szczyci.

Ale swoją drogą i prezydent jakoś zapomniał o tym, że na przykład wniosek prokuratora Seremeta o zmianę szefa pionu śledczego IPN (w randze zastępcy prokuratora generalnego, a więc powoływany przez prezydenta) leżakuje w jego kancelarii tak dawno, że już chyba wszyscy o nim zapomnieli. Tym samym na stanowisku utrzymywany jest nominat Janusza Kurtyki, a pion śledczy nadal zajmuje się tropieniem sprawy śmierci gen. Sikorskiego czy ostatnio choćby ustalaniem, czy pobyt gen. Jaruzelskiego na bankiecie z okazji 90 urodzin świadczy o jego zdolności stawania przed sądem.

Pomysł zbudowania niezależnej od politycznego władztwa prokuratury od początku nie ma szczęścia. Ustawa, która oddzieliła ją od ministra sprawiedliwości, była efektem niedobrych kompromisów. Nie zdecydowano się na bardziej radykalne, choć rozsądne, rozwiązania jak choćby likwidację prokuratur apelacyjnych, co dawało możliwości niezbędnych zmian kadrowych. Praktycznie w niezmienionym kształcie pozostawiono prokuraturę wojskową (jak sobie radzi ze śledztwem smoleńskim – widzimy), powoływanie zastępców powierzono prezydentowi, co już na wstępie uwikłało prokuratora generalnego w polityczne układanie się. Ograniczają go też szerokie kompetencje Krajowej Rady Prokuratury.

Zmiany wprowadzane od początku urzędowania prokuratora Seremeta były powolne, pełne kompromisów, podejmowane w konflikcie właśnie z radą prokuratury, która chciała mieć nawet własne prawne umocowanie. Nic więc dziwnego, że po każdym sprawozdaniu pojawiają się te same zarzuty – zła organizacja pracy, zbyt mało prokuratorów liniowych, a zbyt dużo w nadzorze, za wolne tempo postępowań, zbyt długie areszty, marne akty oskarżenia, brak solidnej oceny pracy prokuratorów.

Oczywiście Andrzej Seremet ma sporo na swoją obronę, a przede wszystkim to, że coraz mniej jest uzasadnionych zarzutów o polityczną stronniczość. Za to pojawiły się prokuratorskie interpretacje świadczące albo o zwyczajnej głupocie, albo przynajmniej o braku wyczucia, żeby przypomnieć słynne już uznanie swastyki za znak szczęścia.

To wszystko sprawia, że wiatru w żagle nabierają ci, którzy jak PiS uważają, że prokuratura musi wrócić pod bezpośrednią kuratelę ministra. Ten pogląd zaczyna zdobywać uznanie nawet w innych ugrupowaniach, bo przecież prokuratur musi uwzględniać politykę karną rządu, musi mieć „wytyczne”. Pytanie, gdzie ustawić granicę między niezależnością a reagowaniem na niebezpieczne zjawiska wychwytywane przez służby podległe rządowi, jest trudne. Trudno jednak uznać, że szukano na nie odpowiedzi z przekonaniem i w dialogu z prokuraturą, ze środowiskami prawniczymi. Jarosław Gowin miał przygotować nowy projekt ustawy, który nie zdobył uznania, jakieś prace rozpoczęto pod patronatem prezydenta, gdzie forsowano ideę stworzenia urzędu sędziego śledczego, ale bez efektu w postaci dokumentu do dyskusji.

Dyskusja, jak to w Polsce, stanęła po dwóch stronach frontu. Po jednej przekonanie, że każde wytyczne rządu to ingerencja w niezależność, a więc dramatyczny koniec apolitycznej prokuratury. Z drugiej, że jednak jakieś powiązanie być musi, bo nie ma w państwie demokratycznym odpowiedzialności jedynie przed Bogiem i Historią.

Marek Biernacki, nowy minister sprawiedliwości, też przygotowuje projekt i jak się wydaje twardo staje przy rządowych wytycznych, ale też najwyraźniej chce wymusić wreszcie zmiany kadrowe. Chce więc np. likwidacji stanowiska pierwszego zastępcy prokuratora generalnego. Obecny to najbliższy współpracownik Andrzeja Seremeta i nie bardzo wiadomo, jak możliwą degradację przyjmie, zarówno on, jak i prokurator generalny (a nuż zechce podać się do dymisji?). Minister chce też zmniejszenia liczby zastępców, ograniczenia roli Krajowej Rady Prokuratury (ale nie likwidowania jej, jak chciał Gowin).

Projekt ma zostać przedstawiony we wrześniu, a na razie premier zapewne nie przyjmie sprawozdania (w roku ubiegłym czekał z tym wiele miesięcy, co nie budowało pozycji prokuratora generalnego). Im szybciej nowy projekt ustawy się pojawi, tym lepiej, bo efektem dotychczasowych sporów jest narastające przekonanie, że niezależna prokuratura w Polsce to szkodliwy mit. Najlepiej niech więc wraca pod polityczną kuratelę. Byłby to ciekawy efekt reformowania: tyle zmieniać, aby w końcowym efekcie nic się nie zmieniło.

Polityka 29.2013 (2916) z dnia 16.07.2013; Komentarze; s. 5
Oryginalny tytuł tekstu: "Odwołać czy reformować"
Więcej na ten temat
Reklama

Codzienny newsletter „Polityki”. Tylko ważne tematy

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość potwierdzającą.
By dokończyć proces sprawdź swoją skrzynkę pocztową i kliknij zawarty w niej link.

Informacja o RODO

Polityka RODO

  • Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Polityka Sp. z o.o. SKA z siedzibą w Warszawie 02-309, przy ul. Słupeckiej 6. Przetwarzamy Twoje dane w celu wysyłki newslettera (podstawa przetwarzania danych to konieczność przetwarzania danych w celu realizacji umowy).
  • Twoje dane będą przetwarzane do chwili ew. rezygnacji z otrzymywania newslettera, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.
  • Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, żeby zamówić nasz newsletter.
  • Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Czytaj także

Świat

Dyplomaci jak hostessy – tak działa polskie MSZ

PiS w zasadzie nie prowadzi polityki zagranicznej. Nie potrzebuje więc doświadczonych ambasadorów. Chyba że do roli hostess.

Grzegorz Rzeczkowski
09.10.2019
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną