Po ogłoszeniu w czerwcu 2008 r. konkursu pod hasłem „Pamiętniki wielkiej zmiany” przysłano do redakcji „Polityki” ok. 200 relacji, memuarów, dzienników, esejów. Zawierają bardzo różne obrazy pamięci 1989 r., a także lat sąsiednich. Te jednostkowe świadectwa ukazują Polskę z bardzo różnych punktów widzenia. Polskę na emigracji, Polskę wsi, nauczycielską, pegeerowską i małomiasteczkową, mniejszości narodowych, wojskową, młodą, trochę starszą i mocno starszą. Jest też Polska Solidarności, ale taka bardziej regionalna czy lokalna, a także Polska odchodzących aparatów – partyjnego i bezpieczeństwa. W tych bogatych konkretach życia i losów widać wielką historię, która jest przeżywana i poddawana różnym, często sprzecznym refleksjom.
To, co wielkie, miesza się z tym, co małe i drobne, ale dla ludzi w sumie najważniejsze. Z dzisiejszej perspektywy jest oczywiste, jak wielka zmiana dokonała się 20 lat temu, widać to po miejscu, w jakim znalazła się Polska. Ale wtedy, jak pokazują pamiętniki, nie było to takie jasne i klarowne, przełom nie był zrazu wyraźny, przemiany nie zdawały się tak istotne. Świadomość prawdziwego przełomu przychodziła powoli. Z kawałków znanej dobrze rzeczywistości i nowych elementów Polacy składali swój prywatny obraz kraju, daleki od dzisiejszych czarno-białych wizji niektórych polityków. To głos ważny, bo powoli zapominany. Taki pamiętnik wielkiej zmiany może, a nawet chyba powinien napisać każdy po to, by historia żyła nie tylko w podręcznikach. A wspomnienia, które nadeszły na nasz konkurs, udowadniają, jak wiele ciekawych opowieści można stworzyć o tamtym pasjonującym okresie. I jak nie są wcale mniej ważne od tej wielkiej, oficjalnej historii. (MJ, WW)
Nagrodę główną w postaci 10 tys. zł, publikacji fragmentów pracy w dzisiejszym numerze „Polityki”, a także w książce, planowanej na koniec maja, pt. „Rewolucja 89”, otrzymuje Jarosław Kroplewski z Gdyni za „Kronikę optymisty” .
Ta praca to autentyczny pamiętnik, prowadzony w Monachium, gdzie autor pracował pod koniec lat 80., zapis epoki tworzony na bieżąco, z dnia na dzień, pisarsko świetny. Pisany z oddalenia, ale to tylko dodaje urody, bo niejako obiektywizuje opowieść o Polsce czasu wielkiej zmiany. Wieści dochodzące do pracownika kontraktowego w zachodnich Niemczech, jego krótkie wizyty w kraju, nieustanne zaskoczenia, które niesie gwałtownie przyspieszająca historia, składają się na te pełne humoru i wzruszeń wspomnienia.
Dodatkowo jury przyznało cztery równorzędne wyróżnienia, każde w wysokości 2,5 tys. zł. Otrzymują je:
Wojciech Fenrich z Warszawy za „Tożsamość czasu transformacji”
Aneta Dzich z Grodziska Mazowieckiego za „Wiejskie dzieci komunizmu”
Sławoj Kopka z Warszawy za „Koniec imperium MSW – widziane od środka”
Jan Kwasowski z Białegostoku za „Trzecia Niepodległość”
Wszystkim nagrodzonym serdecznie gratulujemy.
Fragmenty prac osób wyróżnionych również zostaną zamieszczone w książce „Rewolucja '89” (obok obszernych wywiadów z głównymi bohaterami demokratycznego przełomu sprzed dwóch dekad).
W książce znajdą się także fragmenty trzech prac, nie nagrodzonych, ale zasługujących na publikację, autorstwa Elżbiety Andrzejewskiej-Meyer z Koszalina („Z pamiętnika wiejskiej nauczycielki”), Eweliny Majewskiej-Howis z Tychów („Dywan do wolności”) oraz Emilii Chilińskiej z Pruszkowa („Świat wokół Placuleńskiego”).
„Rewolucja 89"
Przez rok poprzedzający 20 rocznicę czerwcowych wyborów dziennikarze POLITYKI rozmawiali z najważniejszymi uczestnikami i świadkami tamtych zdarzeń. Chcieliśmy zapisać ich własne opowieści, a także poprosić o ocenę całego 20-lecia. Rozmawialiśmy z pierwszymi premierami i prezydentami RP, członkami rządu, parlamentarzystami, ludźmi z różnych politycznych obozów. W tej książce znajdą Państwo zapis owych „Rozmów na XX-lecie" - jak nazwaliśmy nasz cykl. To fascynująca lektura, także mądra lekcja historii i politycznej kultury.
Do wywiadów z przywódcami polskiej Rewolucji '89 dołączyliśmy jeszcze jeden rozdział: wybór prywatnych relacji prywatnych osób, uczestników, ogłoszonego przez POLITYKĘ konkursu „Pamiętniki Wielkiej Zmiany", ilustrowany zdjęciami fotoreportera „Polityki" Stanisława Cioka, z lat 1989-1990 r." Przedmowa: Jerzy Baczyński, Redaktor Naczelny tygodnika „Polityka"
Cena: 29,90 zł (224 s, oprawa twarda)
Książka ukaże się 21.05 i będzie dostępna w salonach Empik, w sklepie internetowym Polityki, a także poprzez wpłaty na konto:
PEKAO SA, nr 74 1240 6003 1111 0000 4943 5678, POLITYKA SP, ul. Słupecka 6, 02-309 Warszawa,
(w tytule przelewu prosimy wpisać hasło REWOLUCJA 89 oraz dane osobowe i adres dostawy). Koszty przesyłki pokrywa POLITYKA SP.