Rabaty na prenumeratę cyfrową Polityki

40% lub 50%

Subskrybuj
Kultura

„Tatort” – wyjątkowa wystawa w Miejskiej Galerii Sztuki w Łodzi

Wystawa Tatort. Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas, fot. Martyna Nowosiad Wystawa Tatort. Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas, fot. Martyna Nowosiad mat. pr.
Bezpośrednią inspiracją i konkretnym odniesieniem dla koncepcji i realizacji tej wystawy była wizyta Joanny Zemanek i Grzegorza Sztwiertni w Museen Haus Lange Haus Esters – dwóch willach wzniesionych w latach 1927–1928 przez Ludwiga Miesa van der Rohe.

Pierwotnie planowane jako prywatne domy dla rodzin dwóch przyjaciół działających w przemyśle jedwabniczym w Krefeld, Hermanna Lange i dra Josefa Estersa, są miejscem wystaw czasowych, które często są specjalnie przygotowanymi wielowątkowymi instalacjami wychodzącymi od wybranych wątków architektoniczno-historycznych. Drugim impulsem był „Projekt Skoczów. Za-skoczenie” – interdyscyplinarny projekt naukowo-badawczy zrealizowany w 2009 roku przez prof. Andrzeja Szczerskiego wraz ze studentami Uniwersytetu Jagiellońskiego (z inicjatywy dr Moniki Strauss – dziedziczki rodzin Spitzer i Sinaiberger). W ramach owych badań, opracowane zostały dwie modernistyczne wille zaprojektowane przez Josefa Hoffmanna i Jacquesa Groaga, a wybudowane w 1934 i 1937 roku dla żydowskiej rodziny Spitzerów w Skoczowie. Geneza i historia tych willi wpisuje się – podobnie jak łódzkiej – w szeroki problem oddziaływania architektury austriackiego kręgu kulturowego na początku XX wieku.

Wystawa Tatort. Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas, fot. Martyna Nowosiadmat. pr.Wystawa Tatort. Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas, fot. Martyna Nowosiad

Podobieństwo trzech sytuacji: fenomenu willi Haus Esters i Haus Lange, skoczowskich Spitzerów i Sinaibergerów oraz łódzkich – willi Eiserta i Leopolda Kindermanna zainspirowało artystów do przeprowadzenia osobnego opracowania historii łódzkiej willi i jej wyjątkowego „imaginarium”.

Willa Leopolda Kindermanna (znajdująca się przy ul. Wólczańskiej 31 w Łodzi) należy do najciekawszych przykładów sztuki secesyjnej Polsce. Została wzniesiona w latach 1902–1903 dla małżeństwa Laury Elizy z domu Feder oraz Leopolda Kindermanna. Projektantem gmachu był jeden z najwybitniejszych łódzkich architektów Gustaw Landau-Gutenteger. Po 1945 roku w willi ulokowano przedszkole, zaś od 1975 roku Galerię Sztuki BWA – obecnie Miejską Galerię Sztuki.

Koncepcja i projekt wystawy o tajemniczym tytule „Tatort” bada i diagnozuje fenomen łódzkiej willi (wizualny i historyczny) jako „perły secesyjnej architektury” i jest próbą autorskiej rekonstrukcji jej burzliwych losów. Jako wielowymiarowa i wielowątkowa instalacja „in situ” składa się z kilkunastu większych i mniejszych wizualnych i fabularnych wątków odnoszących się do najbardziej intrygujących faktów historycznych oraz wybranych architektonicznych motywów. Wizualnie składa się z trzech równoległych, przenikających się narracji zbudowanych z obrazów, obiektów, fotografii i dokumentów, filmowej projekcji oraz dźwięków.

Wystawa Tatort. Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas, fot. Martyna Nowosiadmat. pr.Wystawa Tatort. Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas, fot. Martyna Nowosiad

W języku niemieckim mówiąc o miejscu zbrodni używa się słowa Tatort, choć dosłownie oznacza ono miejsce, w którym coś się wydarzyło. Znana w Łodzi i często odwiedzana Willa Leopolda Kindermanna niepostrzeżenie została przejęta przez trzech dzikich lokatorów. Obecność nowych mieszkańców została zauważona tylko dzięki pozostawionym przez nich śladom, rysom, wyżłobieniom, bliznom na powierzchni, dziwnym konstrukcjom. Moglibyśmy również powiedzieć, że willa stała się nawiedzonym domem, sceną przedstawienia i gry między fikcją a rzeczywistością. Baśń, komedia czy dramat? Willa od momentu powstania snuje własne opowieści. O tajemniczym ogrodzie czy lesie, gdzie między drzewami i kwiatami kryją się dzikie zwierzęta, śpiewają ptaki, dzieci chowają w dziupli swoje skarby, a obecność krasnala nikogo nie dziwi. O fantazji architekta Gustawa Landaua-Gutentegera, który w mieście kominów i pałaców wzniósł budynek jak ze snu. O nawiedzonym domu, zamkniętym w uścisku korzeni, konarów i pnączy, przenikających do wnętrza, oplatających sufity i ściany sztukateryjnym ornamentem (a przecież, jak twierdził niewiele od niego młodszy Adolf Loos, ornament jest zbrodnią). O dawnej właścicielce willi Laurze Elizie, kobiecie noszącej perły i kolekcjonującej japońską porcelanę, która pewnego zimowego dnia po raz ostatni spojrzała w stronę witraża z Jutrzenką. Wszystkie głosy i opowieści splatają się w skomplikowany, dekoracyjny supeł obrazów, obiektów, fotografii, tekstów i dźwięków. Coś tu się wydarzyło…

Więcej informacji: http://www.mgslodz.pl/wystawy/-455.html

TATORT. Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas

Miejska Galeria Sztuki w Łodzi

Galeria Willa, ul. Wólczańska 31

8 października – 28 listopada 2021

finisaż wystawy: 26.11.2021, godz. 18.00

Projekt i koncepcja wystawy: Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas

Wystawa Tatort. Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas, fot. Martyna Nowosiadmat. pr.Wystawa Tatort. Joanna Zemanek, Grzegorz Sztwiertnia, Anna Bas, fot. Martyna Nowosiad

Reklama

Czytaj także

Ludzie i style

Polityka przy stole. Symulator kampanii wyborczej i inne planszówki

Kogo znane na co dzień z ekranów i gazet polityczne spory nadal bardziej ekscytują, niż męczą, może sprawdzić swoich sił w ich wersji pudełkowej. Uwaga – wciągają jak prawdziwe.

Michał Klimko
25.11.2021
Reklama