Książki

Wolny filozof i jego kłopoty

Recenzja książki: Leszek Kołakowski, "Czy Pan Bóg jest szczęśliwy i inne pytania"

Bez jednoznacznych tez

„Jak we wszystkim prawie, com pisał w ostatnich latach, nie potrafię w sprawach najważniejszych dotrzeć do konkluzji ostatecznych i ciągle potykam się o kłopoty, które trzeba wyminąć niezręcznym i uciekinierskim powiedzeniem ‘z jednej strony..., ale z drugiej strony...'. Być może jest to przypadłość czy raczej ułomność umysłu autora, być może jednak przypadłość bytu" - tak prof. Leszek Kołakowski zapowiada swą najnowszą (i, niestety, ostatnią) książkę.

Faktycznie, rzecz dotyczy spraw najważniejszych dla obecnej cywilizacji: relacji podstawowych wartości (prawdy i wolności, rozumu, dobra, piękna i szczęścia), znaczenia religii i tradycji w społeczeństwie, roli charyzmatycznych przywódców i autorytetów, porównania totalizmów, czyli myślenia komunistycznego i faszystowskiego. Osobną pozycję zajmują omówienia myśli Jana Pawła II - życzliwe w tonie, lecz pozbawione pokutującej w Polsce hołdowniczości. Kołakowski nie waha się zwrócić uwagi, że Karol Wojtyła pomija milczeniem niektóre kłopotliwe kwestie. Bądź podjąć bezpośrednią polemikę - m.in. z poglądem, jakoby wolność nie polegała na zdolności wyboru między dobrem a złem, lecz na faktycznym wyborze dobra.

Rzeczywiście też filozof nie stawia zwykle jednoznacznych tez. Często poprzestaje na stawianiu zaskakujących na ogół pytań i pokazywaniu rozmaitych pułapek współczesności. Wynikających chociażby z zamysłu wprowadzania wartości moralnych, także tych najszczytniejszych, przy pomocy prawa państwowego. Ale też z bezrefleksyjnego hołdowania koncepcji praw człowieka albo z ukształtowanego w katolicyzmie obrazu Sądu Ostatecznego i piekła (tu Kołakowski skłania się ku wierze wybitnego polskiego teologa ks. Wacława Hryniewicza w nieskończone, a więc obejmujące także największych grzeszników, miłosierdzie Boże).

Książka jest zbiorem esejów opublikowanych w l. 1984-2008 w prestiżowych, acz często niszowych periodykach. I w każdym tekście olbrzymia erudycja autora operuje wybornie paradoksem oraz tyleż rozpoznawalnym, co pięknym i przystępnym, językiem.

 
Leszek Kołakowski, Czy Pan Bóg jest szczęśliwy i inne pytania, Znak, Kraków 2009, s.306

 

Więcej na ten temat
Reklama

Czytaj także

Niezbędnik

Nauki mistrza Kongfuzi

Chiński komunizm chciał odesłać nauki mistrza Kongfuzi na śmietnik historii, ale sam schodzi ze sceny. Za to autorzy azjatyckiego cudu gospodarczego chętnie kłaniają się duchowi Konfucjusza.

Adam Szostkiewicz
05.11.2019
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną