Krótka historia bielizny i bikini

Między ubraniem a nieubraniem
Biustonosz i majtki jeszcze sto lat temu były modową nowinką, ale czy rzeczywiście wymyślono je dopiero pod koniec XIX w.? Dzieje stanika pokazują, jak skomplikowanym procesem była ewolucja uzależnionej od mody bielizny.
Odnaleziony w Austrii stanik z XV w.
Michaela Rehle/Reuters/Forum

Odnaleziony w Austrii stanik z XV w.

Modelka Miranda Kerr podczas Victorias Secret Fashion Show w Nowym Jorku.
Scott McDermott/Corbis

Modelka Miranda Kerr podczas Victorias Secret Fashion Show w Nowym Jorku.

We współczesnej bieliźnie chętnie sięga się po XIX-wieczne wzory.
Visconti/Mondadori Press/EAST NEWS

We współczesnej bieliźnie chętnie sięga się po XIX-wieczne wzory.

Portret Marii Antoniny, żony Ludwika XVI. Jej muślinowa suknio-koszula była nowością, którą uwieczniła malarka w 1783 r.
AKG/EAST NEWS

Portret Marii Antoniny, żony Ludwika XVI. Jej muślinowa suknio-koszula była nowością, którą uwieczniła malarka w 1783 r.

W 2008 r. austriaccy archeolodzy pracujący na zamku Lengberg we wschodnim Tyrolu znaleźli w sklepieniu jednego z pomieszczeń upchnięte ze słomą tkaniny. Wcale ich to nie zdziwiło, starych materiałów często używano do uszczelniania ścian i stropów. Renowacja 2700 fragmentów batików oraz lnianych i jedwabnych szczątków ubrań trwała kilka lat. Okazało się, że były wśród nich cztery lniane staniki, w tym dwa z halkami i dwa z wyprofilowanymi miseczkami. To było bardzo dziwne, bo miejsce, w którym je znaleziono, zamurowano w XV w. Specjalistka od tkanin i średniowiecznej mody Beatrix Nutz z Universität Innsbruck, nie wierząc własnym oczom, wysłała próbki materiałów do analizy radiowęglowej. Ta potwierdziła, że staniki noszono między 1390 a 1485 r.

Znalezisko wprawiło badaczy historii ubioru w konsternację – przecież początki współczesnego stanika to XIX w.! Zresztą potencjalnych kandydatów do miana odkrywcy stanika jest wielu. Na przykład Anglosasi wskazują Amerykanina Henry’ego Leshera, który w 1859 r. opatentował pierwszy protostanik, albo Mary Phelps Jacob, która w 1913 r. zrobiła biustonosz z dwóch chusteczek do nosa i satynowej wstążki.

Francuzi upierają się znowu przy Herminie Cadolle, projektantce biustonosza na ramiączka z 1889 r. Natomiast Niemcy uważają, że zwycięstwem biustonosza nad symbolizującym ucisk kobiet gorsetem to rok 1912, kiedy to w szwabskim Bad Connstatt ruszyła masowa produkcja staników. Przy okazji zeszłorocznych obchodów stulecia biustonosza niemiecka prasa brukowa oskarżyła Austriaków, że chcą im ukraść „ich biustonosz”, a w tym roku te same zarzuty mogą wysunąć wobec nich Amerykanie, którzy obchodzą stulecie wynalazku Mary Phelps Jacob.

Beatrix Nutz nie przejmuje się tymi zarzutami i podtrzymuje – tytuł twórczyni stanika należy się XIV-wiecznej, anonimowej krawcowej (lub krawcowi) z Tyrolu.

Piersi w ryzach

Słynna mozaika z Piazza Armerina z Rzymiankami ubranymi w przypominające bikini stroje kąpielowe to sztandarowy dowód, że antyk znał staniki. Tymczasem Greczynki i Rzymianki raczej obwiązywały piersi pasami materiału lub używały tasiemek na zewnątrz strojów, by je zaznaczyć, co nie miało wiele wspólnego ze współczesnym biustonoszem. Inaczej w średniowieczu, tam źródła tekstowe wspominają „koszule z woreczkami na piersi” i „kieszenie na biust”.

Biustonosze na zamku Lengberg tylko potwierdzają te przekazy, dowodząc jednocześnie, że wzory te były zaskakująco nowoczesne. – To rzeczywiście zagadkowa sprawa, ale jestem w stanie wyobrazić sobie, że akurat w XIV i XV w., kiedy narodziło się wyrafinowane krawiectwo, a ubrania zaczęły być bardziej dopasowane do ciała, ktoś wpadł na pomysł uszycia biustonosza – przyznaje dr Małgorzata Możdżyńska-Nawotka, kostiumolog z Muzeum Narodowego we Wrocławiu. – Ten genialny wynalazek nie miał jednak kontynuacji, bo ewolucja mody poszła w inną stronę i w XVI w. pojawiły się gorsety, które piersi bardziej ściskały i unosiły, niż kształtowały.

Czytaj także

Trendy, komentarze

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną