Nauka

Nobel z medycyny, czyli życie z recyklingu

Yoshinori Osumi - laureat medycznego Nobla 2016. Yoshinori Osumi - laureat medycznego Nobla 2016. Kyodo/MAXPPP / Forum
Tegoroczna Nagroda Nobla w dziedzinie medycyny i fizjologii wędruje do japońskiego uczonego Yoshinori Ohsumi z Tokio, w dowód uznania dla jego badań nad mechanizmem autofagii.

Jeśli skoncentrować się na samej nazwie tego ważnego procesu, dotyka on trawienia przez komórkę obumarłych elementów jej struktury (z greki autós – sam, phageín – jeść). W rzeczywistości ma to bardzo głębokie znaczenie dla naszego zdrowia. Autofagia odgrywa bowiem ważną rolę w zwalczaniu infekcji, wpływa na naszą odporność, przyczynia się do rozwoju zarodków, hamuje procesy nowotworowe (choć w pewnym stopniu może także im sprzyjać).

Już 50 lat temu naukowcy wiedzieli, że komórki mogą samodzielnie niszczyć własne struktury, niejako je pożerając, co przypomina modny dzisiaj recykling. Jednak dopiero Yoshinori Ohsumi w latach 90., po serii błyskotliwych eksperymentów z udziałem drożdży, zidentyfikował geny istotne dla autofagii. Jego odkrycia pomogły naukowcom zrozumieć, w jaki sposób w komórkach przebiega ten wewnętrzny recykling. I w jaki sposób zaburzenia wspomnianych genów mogą prowadzić do chorób nowotworowych, neurologicznych oraz na czym polega adaptacja na wypadek głodu lub stresu.

Ohsumi niemal w pełni wyjaśnił ten mechanizm, udowadniając, że nasze życie tak naprawdę zależy od tego, co dzieje się na poziomie komórkowym. Nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę, choć w ostatnich 50 latach już dwukrotnie laureatami „medycznego Nobla” byli naukowcy doceniani za wkład w poznanie autofagii (Belg Christian de Duve w 1974 r. za odkrycie lizosomów oraz w 2004 r. autorzy odkrycia procesu degradacji białek).

Obecnie nawet niektóre leki opracowuje się z myślą o celu, jakim jest autofagia, gdyż jej zakłócenia występują poza rakiem w tak popularnych chorobach jak Parkinsonizm lub cukrzyca. Komórki wykorzystują również mechanizm autofagii, by pozbyć się uszkodzonych białek, co ma zastosowanie w przeciwdziałaniu negatywnym skutkom starzenia.

Właściwie wydawałoby się, że autofagia jest tak powszechnym, a zarazem dobrze poznanym procesem, że trudno w niej znaleźć jeszcze jakieś zagadki – mimo to nadal fascynuje badaczy, którzy stawiają wciąż nowe pytania. Funkcje trawienia poszczególnych składników komórki oraz ich degradacji są rozkładane na czynniki pierwsze, co może tylko pomóc w dalszym rozwoju medycyny.

Choć laureat tegorocznej Nagrody mówi o sobie skromnie: „Jestem tylko naukowcem od prostych badań na drożdżach”.

Więcej na ten temat
Reklama

Codzienny newsletter „Polityki”. Tylko ważne tematy

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość potwierdzającą.
By dokończyć proces sprawdź swoją skrzynkę pocztową i kliknij zawarty w niej link.

Informacja o RODO

Polityka RODO

  • Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Polityka Sp. z o.o. SKA z siedzibą w Warszawie 02-309, przy ul. Słupeckiej 6. Przetwarzamy Twoje dane w celu wysyłki newslettera (podstawa przetwarzania danych to konieczność przetwarzania danych w celu realizacji umowy).
  • Twoje dane będą przetwarzane do chwili ew. rezygnacji z otrzymywania newslettera, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.
  • Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, żeby zamówić nasz newsletter.
  • Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Czytaj także

Kultura

Zapomniana historia Mietka Kosza

Film Macieja Pieprzycy „Ikar. Legenda Mietka Kosza” z brawurową rolą Dawida Ogrodnika przypomina wielką postać tytułowego niewidomego pianisty. To powód, by raz jeszcze zastanowić się nad wciąż nośnym mitem artysty straceńca.

Mirosław Pęczak
19.10.2019
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną