Osoby czytające wydania polityki

„Polityka” - prezent, który cieszy cały rok.

Pierwszy miesiąc prenumeraty tylko 11,90 zł!

Subskrybuj
Nauka

Wykopaliska w kopalniach

Megality kontra kopalnie węgla

Jeden z lepiej zachowanych (widoczne resztki obstawy kamiennej) i częściowo zrekonstruowanych grobowców megalitycznych w Wietrzychowicach koło Izbicy Kujawskiej. W pobliżu wsi Góry jest kilkanaście podobnych gigantów, które dziś całkowicie przykrywa las. Jeden z lepiej zachowanych (widoczne resztki obstawy kamiennej) i częściowo zrekonstruowanych grobowców megalitycznych w Wietrzychowicach koło Izbicy Kujawskiej. W pobliżu wsi Góry jest kilkanaście podobnych gigantów, które dziś całkowicie przykrywa las. Dawid Lasociński / Forum
Olbrzymie ziemno-kamienne konstrukcje stojące w lesie między wsią Góry i Ościsłowo w gminie Wilczyn mogą mieć nawet ponad 5 tys. lat, ale wystarczą 3 miesiące pozyskiwania węgla brunatnego, by znikły na zawsze.
Na zdjęciu laserowym ze stron Narodowego Instytutu Dziedzictwa widać, że koło wsi Góry w gminie Wilczyn, znajdują się cztery zespoły sztucznie usypanych kopców, niektóre mające nawet po 80 – 90 m długości. Archeolodzy od razu rozpoznali w nich neolityczne grobowce megalityczne.materiały prasowe Na zdjęciu laserowym ze stron Narodowego Instytutu Dziedzictwa widać, że koło wsi Góry w gminie Wilczyn, znajdują się cztery zespoły sztucznie usypanych kopców, niektóre mające nawet po 80 – 90 m długości. Archeolodzy od razu rozpoznali w nich neolityczne grobowce megalityczne.

Krzysztof Gorczyca, archeolog z Muzeum Okręgowego w Koninie, słyszał od chłopa z Wilczyna jeszcze w latach 70., że w pobliskim lesie są kurhany. – Chodziłem tam wielokrotnie, ale ich nie znalazłem. Dopiero w zeszłym roku na laserowych obrazach na stronach Narodowego Instytutu Dziedzictwa zobaczyłem jak na dłoni 15 wydłużonych trójkątów, mających nawet po 80–90 m długości. Gorczyca, znawca megalitów, który badał je w tych okolicach przez lata, od razu wiedział, że patrzy na sensację – największe i najlepiej zachowane w całej Wielkopolsce zgromadzenie grobowców kultury pucharów lejkowatych sprzed 5,5–4 tys. lat. Poza archeologami nikt by się tym specjalnie nie przejął, gdyby nie fakt, że megality stoją w centrum planowanej przez Zespół Elektrowni Pątnów Adamów Konin (ZE PAK) odkrywki węgla brunatnego.

Rozstaje z grobami

W V tys. p.n.e. zapanowała w Europie moda na wznoszenie wielkich budowli, zwanych z greki megalitami (megas – duży, lithos – kamień). Powstały wówczas monumentalne okręgi, aleje, groby i bramy, ale tam, gdzie nie było kamienia, budowano je z ziemi i jedynie okładano kamieniami. W Polsce największe – nawet 120-metrowe giganty – wznoszono na Kujawach i do dziś możemy je podziwiać w Sarnowie czy Wietrzychowicach. Nadal archeolodzy mówią o nich grobowce kujawskie, choć równie imponujące budowle odkryto też w Wielkopolsce i Małopolsce (tam miały konstrukcję ziemno-drewnianą). Co prawda wzniesiono je tysiące lat temu, ale miejscowi zdawali sobie sprawę z ich przeznaczenia i nazywali je grobami olbrzymów lub żelkami/żalkami od staropolskiego słowa żelnik/żalnik, czyli cmentarz.

Polityka 16.2017 (3107) z dnia 18.04.2017; Nauka; s. 59
Oryginalny tytuł tekstu: "Wykopaliska w kopalniach"
Reklama