Kraków kulturalny

Różne stany różnych muz
KRK Anno Domini 2014 to miasto pełne imprez realizowanych na bogato. Choć podobno wszyscy już stąd wyjechali.
Naszpikowana elektroniką wystawa Podziemia Rynku stała się turystycznym hitem.
Adam Brzoza/Fotonova

Naszpikowana elektroniką wystawa Podziemia Rynku stała się turystycznym hitem.

Poeta z USA Roger Reeves (z lewej) i Jamajczyk Ishion Hutchinson podczas Krakowskiego Spotkania Poetów w 2013 r.
Stanisław Rozpędzik/PAP

Poeta z USA Roger Reeves (z lewej) i Jamajczyk Ishion Hutchinson podczas Krakowskiego Spotkania Poetów w 2013 r.

Kraków się skończył – narzekają jedni. – Nigdy nie było lepiej – odpowiadają drudzy. Faktom nikt nie przeczy: po 1989 r. w krakowskiej kulturze bywało nieźle siłą rozpędu: tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2000, wielkie nazwiska kojarzone z miastem: Kantor, Miłosz, Szymborska, Penderecki, Wajda, Lem, Mrożek, Skrzynecki z Piwnicą pod Baranami.

Po przełomie wieków nadeszła jednak wielka smuta – aż do momentu, gdy 6 lat temu Kraków postanowił wydać miliony na kulturę.

Pustynia kulturalna…

Zima 2004 r.: – Jedyna kultura, jaka obrodziła w Krakowie, to kultura kefirowych bakterii – podsumowuje wtedy fotografik Andrzej Pilichowski vel Ragno. Regionalna TVP za najbardziej doniosłe wydarzenia roku uznaje paradę smoków na nadwiślańskich bulwarach oraz saloniki poetyckie Anny Dymnej w Teatrze im. Słowackiego (ich gospodyni cieszy się, że „przychodzące tu starsze panie odnalazły sens życia, bo mają po co ubierać suknie”). Głośne niegdyś teatry spadają do regionalnych lig, program słynnych Reminiscencji Teatralnych (przegląd scen alternatywnych i eksperymentalnych) powstaje na beczkach z piwem na zapleczu studenckiego baru. Obrażona na miasto Elżbieta Penderecka wywozi Festiwal Beethovenowski do Warszawy. We Wrocławiu znika dyrektor Krystyna Meissner skonfliktowana z zespołem Starego Teatru (tam odniesie sukces z festiwalem Dialog). Cicho o noblistach: Wisławie Szymborskiej (pisze sporadycznie), umiera Czesław Miłosz.

Sugestywny symbol upadku: spalone zgliszcza dekoracji i zarośnięta chwastami ścieżka z fikcyjnych żydowskich nagrobków, jakie pozostawili po sobie w 1993 r. filmowcy z USA, kręcący w kamieniołomie Liban „Listę Schindlera”.

Z dna można się już tylko gwałtownie odbić. Po wejściu Polski do Unii Kraków staje się modny wśród turystów z zagranicy. To właśnie m.in. oblężenie „pijanych Angoli” sprawia, że władze biorą się wreszcie poważnie za kulturę.

...i wielkie boom

Twarzą zmian jest niespełna 30-letni muzykolog Filip Berkowicz, od 2007 r. pełnomocnik prezydenta Jacka Majchrowskiego ds. kultury i promocji miasta. Przekonuje rządzącego drugą kadencję polityka do radykalnej rewolucji. 6 zmysłów – tak nazywa się sztandarowy projekt sześciu krakowskich festiwali (Misteria Paschalia, Sacrum Profanum, Selector Festival, Art Boom, Off Camera i Boska Komedia), który startuje z wielką pompą w 2008 r. Złośliwi powiedzą później, że pochłania 90 proc. rocznego budżetu miasta. W rzeczywistości pieniądze na kulturę to ok. 4 proc. tego budżetu (corocznie 120–140 mln zł na wydatki bieżące plus kilkanaście milionów na doraźne inwestycje; w kryzysowych latach 2012–13 na inwestycje poszło już tylko około miliona).

Co prawda prezydent – jak mówią – za kulturą nie przepada, ale stopniowo otacza się grupą autentycznych zapaleńców. Obok Berkowicza to m.in. Magdalena Sroka, obecna wiceprezydent Krakowa. Dzięki pokaźnym funduszom mogą kreować markowe wydarzenia.

Do Krakowa zjeżdżają więc artyści z najwyższej półki. Jeśli chodzi o samych tylko muzyków: Aphex Twin, Jónsi, członkowie Radiohead i Portis­head, grupy Kraftwerk i Sigur Rós, kompozytor Steve Reich na koncertach w industrialnych przestrzeniach dawnej ocynowni kombinatu w Nowej Hucie. Miasto szczodrze ich wynagradza, publiczność wykupuje bilety na pniu, sponsorzy zacierają ręce. Festiwalami entuzjazmują się zagraniczne media: dziennik „Guardian”, prestiżowy magazyn „Gramophone”, BBC Music Magazine, telewizja Mezzo.

Festiwalopląs

Rozwijają się: festiwal teatralny Boska Komedia Bartosza Szydłowskiego (the best of wszystkich znaczących scen Polski, organizowany często z większym rozmachem niż Warszawskie Spotkania Teatralne), poświęcony sztukom wizualnym ArtBoom oraz muzyczny Unsound. Ten ostatni z małego przeglądu muzyki elektronicznej stworzonego przez Mata Schulza, mieszkającego w Krakowie zapaleńca z Australii, stanie się jedną z najlepiej postrzeganych platform promocyjnych nowej muzyki w świecie. Z zagranicznymi edycjami m.in. w Nowym Jorku, Londynie, Adelajdzie. Schulza i jego partnerkę Gosię Płysę „The New York Times” ochrzci mianem „światowych ambasadorów polskiej muzyki”.

Na bardzo wysokim poziomie stoją coroczne edycje Miesiąca Fotografii. Dzięki finansowym zastrzykom nabierają życia wegetujące dotąd inicjatywy: najstarszy w kraju – Krakowski Festiwal Filmowy, któremu miasto „sprezentowało” mocną konkurencję w postaci naszpikowanej gwiazdami Off Plus Camery; popularność ugruntowuje Festiwal Kultury Żydowskiej, młodnieją Reminiscencje Teatralne. Do listy sukcesów można też dopisać: 30-tysięczną frekwencję na plenerowym Coke Life Music Festival, świetny zestaw wykonawców na festiwalu muzyki elektronicznej Selector oraz cykl Opera Rara, który jest kolejnym konikiem Berkowicza.

Berkowicz ze Sroką tryumfują. Wrocław patrzy z zazdrością, Warszawa uważnie. Wrocławski prezydent Rafał Dutkiewicz lubił podgryzać Kraków, teraz nie komentuje. Krakowska Off Camera ma na starcie większy budżet niż jego oczko w głowie – festiwal Era Nowe Horyzonty.

Kosztowny wydatek

Jacek Majchrowski postanawia iść dalej i wyposażyć Kraków w szereg okołokulturalnych inwestycji. Naszpikowana elektroniką wystawa Podziemia Rynku oraz multimedialna ekspozycja Muzeum Historycznego w dawnej fabryce Oskara Schindlera na Zabłociu szybko stają się turystycznymi hitami. I to dzięki nim m.in. w 2010 r. Majchrowski wygrywa prezydenckie wybory trzeci raz z rzędu. Romans z kulturą wyraźnie się opłaca: nowoczesne muzea chwali w sondażach aż 72 proc. ankietowanych krakowian, a festiwale, takie jak Misteria Paschalia czy Sacrum Profanum, 62 proc.

Czytaj także

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj