Archiwum Polityki

Faktem jest

Co jest faktem społecznym z punktu widzenia socjologii? „Pomysł, żeby za pomocą ankiety społecznej ustalać fakty, brzmi niedorzecznie”, stwierdza Tadeusz Tyszka w artykule „Każdemu po Mercedesie” (POLITYKA 16). Krytyczna wypowiedź profesora odnosi się do naiwnych interpretacji wyników sondaży dotyczących opinii o politykach, ekologii i głosowaniu w wyborach. Sugeruje jednak i to, że pytania o przekonania i poglądy – a najogólniej mówiąc – pytania identyfikujące stany świadomości nie są w stanie uchwycić „faktów”.

Trudno zgodzić się z zawężeniem pojęcia „faktu” do zjawisk obiektywnych, tak jak rozumie je chyba autor przytoczonego cytatu. Jeżeli bowiem przedmiotem refleksji socjologicznej jest społeczeństwo, faktami społecznymi są z natury rzeczy wszystkie zjawiska w jakikolwiek sposób związane z zachowaniem ludzi – w tym również krytykowane przez Tadeusza Tyszkę opinie na temat zmiany systemu podatkowego czy popularności różnych partii. Będą też nimi potoczne przekonania na temat tego, jaki odsetek Polaków ma wyższe wykształcenie albo odpowiedzi na pytanie, w którym roku odbyła się bitwa pod Grunwaldem.

Polityka 22.2000 (2247) z dnia 27.05.2000; Polemiki; s. 74