Pomocnik Historyczny

Piąty stan

„Lament różnego stanu ludzi nad umarłym creditem”; ilustracja z XVII w. „Lament różnego stanu ludzi nad umarłym creditem”; ilustracja z XVII w. Wojciech Kryński / Forum
W dawnej Rzeczpospolitej Żydzi stanowili odrębny stan. Posiadali własne prawa, różne od pozostałych grup ludności.
Akta Sejmu Czterech Ziem (Waadu); XVI w.AN Akta Sejmu Czterech Ziem (Waadu); XVI w.

System przywilejów i zależności. Używanie terminu stan jest uzasadnione także liczbą ludności żydowskiej, według niektórych szacunków sięgającą pod koniec XVIII w. nawet miliona, co stanowiło ok. 1/10 całej ludności kraju i było liczebnie porównywalne ze szlachtą. Położenie prawne ludności żydowskiej określało wiele czynników: przywileje generalne i prowincjonalne, przywileje dla gmin i pojedynczych osób, regulacje wojewodów i prywatnych właścicieli terenów, uchwały sejmowe i sejmikowe oraz zarządzenia władz miejskich i kościelnych.

Pomocnik Historyczny „Historia Żydów polskich” (100070) z dnia 01.04.2013; Polin; s. 17