Osoby czytające wydania polityki

Wiarygodność w czasach niepewności

Wypróbuj za 11,90 zł!

Subskrybuj
Nauka

Słów oprawy

Urok starych okładek

Księga z 1483 r. oprawiona w zakładzie introligatorskim w Norymberdze. Księga z 1483 r. oprawiona w zakładzie introligatorskim w Norymberdze. Tadeusz Późniak / Polityka
„Nie sądź książki po okładce”. Czasami to jednak ona stanowi o wartości starego woluminu i budzi wielkie zainteresowanie bibliofilów i bibliologów.
Cztery druki we wspólnej oprawie pergaminowej. Biblioteka Elbląska.Tadeusz Późniak/Polityka Cztery druki we wspólnej oprawie pergaminowej. Biblioteka Elbląska.

Książka to słowo. Myśli i idee zdają się nieporównywalnie ważniejsze niż materialny nośnik, na jakim je utrwalamy. W dodatku w czasach, gdy książki wydawane są niechlujnie i masowo, do wyglądu czy sposobu opraw przestaliśmy przywiązywać większą wagę. W przeszłości skórzane okładki bogato dekorowano tłoczeniami z użyciem srebra, złota, szylkretu (masy rogowej otrzymywanej z pancerzy żółwi) czy szlachetnych kamieni i bywały cenniejsze niż treść, przynajmniej pod względem materialnym.

Podczas gdy teksty starych ksiąg to domena literaturoznawców i historyków, oprawami zajmują się tegumentolodzy (od łac. tenere – okrywać), dla których książka to nie tylko jeden z najwspanialszych, ale i najpiękniejszych wytworów ludzkiego geniuszu. – W polskich zbiorach dominują księgi religijne, których treść jest znana i powtarzalna. Nas bardziej interesuje nośnik tekstu i jego forma – gatunek ręcznego pisma lub czcionki, iluminatorska bądź graficzna dekoracja kart, tudzież zapiski i znaki własnościowe – tłumaczy historyk sztuki i bibliolog dr Arkadiusz Wagner z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. A Ewa Chlebus, konserwatorka z Biblioteki Elbląskiej, dodaje: – Oprawa indywidualizowała książkę, często mówiąc więcej o jej posiadaczu niż treść. To samo wydanie miało różne oprawy, na których styl wpływał nabywca woluminu, a na jakość wykonania – kunszt introligatora.

Koptyjskie początki

Dzisiejsza forma książki ma ok. 2 tys. lat. Zanim na początku naszej ery pojawiły się wykonane ze zszytych kart i oprawione w grubą okładkę kodeksy, jako księgi służyły gliniane lub kościane tabliczki oraz papirusowe i pergaminowe zwoje.

Polityka 32.2014 (2970) z dnia 05.08.2014; Nauka; s. 60
Oryginalny tytuł tekstu: "Słów oprawy"
Reklama