Gdzie zamieszka człowiek

Lokum dla utopii
Idei miejsc idealnych od początku towarzyszą jej architektoniczne i urbanistyczne wizje. Te współczesne prezentują uczestnicy tegorocznego London Design Biennale.
Jedna z efektownych wizji miast przyszłości Vincenta Callebauta.
Solent News/Rex Features/EAST NEWS

Jedna z efektownych wizji miast przyszłości Vincenta Callebauta.

Twórcy kolejnych fantazji na temat oazy szczęśliwości, choć niekiedy wykazywali się dużą pomysłowością w wymyślaniu jej społeczno-politycznej czy prawno-moralnej organizacji, w kwestiach przestrzennych zadziwiali brakiem wyobraźni. Z reguły zadowalali się przeniesieniem w nowy świat współczesnej im architektury, pewną inwencję ujawniając jedynie w kwestiach urbanistycznych. Ale i tam pole innowacji było ograniczone do kilku schematów, z których najpopularniejsze polegały na budowie miasta na planie koła, kwadratu lub heksagonu i w miarę symetrycznym rozmieszczaniu budynków wokół centralnego placu. Nawet wspólnotowy falanster Charles’a Fouriera przybierał kształt rozbudowanego założenia pałacowego. I tylko Étienne-Louis Boullée stworzył w XVIII w. pełne rozmachu projekty budowli prawdziwie zasługujących na miano utopijnych. Dwa najbardziej znane (jak łatwo się domyślić, nigdy niezrealizowane) to mające kształt kuli o średnicy 150 m Mauzoleum Izaaka Newtona oraz nie mniej monumentalna Biblioteka Królewska.

Wysyp utopijnych wizji architektoniczno-urbanistycznych nastąpił dopiero w XX w., czyli w czasach, w których ludzie skłaniali się raczej ku racjonalizmowi, a nie fantasmagorii. Ale modernizm narzucał silny imperatyw postępu, rozwoju, kształtowania przyszłości, do czego utopijne wizje dobrze pasowały. Architekci i planiści uwierzyli zresztą, że ich projekty mogą kreować rzeczywistość społeczną, że odpowiednie planowanie przestrzeni determinować będzie relacje międzyludzkie, wydajność pracy, potrzeby, formy spędzania czasu itd.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj