Prawda historyczna
Badacz przeszłości ma niełatwe zadanie, jeśli źródeł jest za mało. Ale i gdy jest ich więcej, bywa w kropce, bo te materialne milczą, a tekstowe kłamią. W dodatku lubimy się oszukiwać, szczególnie jeśli w grę wchodzi poczucie dumy, prestiż i siła.
Ramzes II prowadzący wojska na Kades, przerys reliefu ze świątyni faraona w Abu Simbel z XIII w. p.n.e.
Classic Image/Alamy Stock Photo/BEW

Ramzes II prowadzący wojska na Kades, przerys reliefu ze świątyni faraona w Abu Simbel z XIII w. p.n.e.

Jak powiedział w rozmowie z POLITYKĄ (8/17) prof. Andrzej Friszke, gdy dziś jakiś historyk próbuje prostować kłamstwa, podając fakty, druga strona mówi, że wyraża opinie, i zapewne ma w tym swój interes. Pozbawieni autorytetów, mając do dyspozycji internet, w którym znajdziemy potwierdzenie każdej bzdury, jesteśmy dziś zagubieni i zdani na siebie, więc wybieramy to, co nam bardziej pasuje, jest łatwiejsze do zrozumienia, bardziej przemawiające. Post-prawda to rzeczywiście nowe zjawisko, ale już historyczne kłamstwo, manipulacje i fałszerstwa mają długi żywot. I to bardzo.

Prawda i fałsz

Od dzieciństwa uczymy się odróżniać prawdę od kłamstwa, ale z wiekiem zauważamy, że nie zawsze są one jednoznaczne. Niby, jak pisał Arystoteles, prawdziwe jest mówienie o tym, co istnieje, że jest, a o tym, czego nie ma, że tego nie ma, ale już interpretacja tego faktu może być różna. Dotyczy to wszystkich dziedzin życia, bo założenia, że coś jest pewne i prawdziwe, leżą u podstaw religii, kultur i obrazu przeszłości. Przekonanie, że kiedyś miały miejsce takie a nie inne wydarzenia, żyli tacy a nie inni bohaterowie, kształtuje poczucie tożsamości, stanowi punkt odniesienia, wzór do naśladowania, legitymację władzy, daje siłę i pieniądze.

Pierwsi depozytariusze wiedzy o przeszłości nie przekazywali suchych faktów, ponieważ bez pisma byli zdani jedynie na zawodną pamięć.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj