Transformacja ustrojowa Wielkiej Brytanii

Coraz mniej zjednoczone królestwo
Dekompozycja imperium nie zatrzymała się na dekolonizacji, kolejnym krokiem jest stopniowa dewolucja Zjednoczonego Królestwa, czyli zaspokajanie aspiracji różnych narodów bez naruszania całości państwa.
Baliwaty Guernsey i Jersey oraz wyspa Man są tzw. dependencjami Korony brytyjskiej. Nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa, ale nie są też koloniami lub terytoriami zamorskimi.
Marek Sobczak/Polityka

Baliwaty Guernsey i Jersey oraz wyspa Man są tzw. dependencjami Korony brytyjskiej. Nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa, ale nie są też koloniami lub terytoriami zamorskimi.

Stara idea. Wrześniowe referendum w Szkocji (z jednym pytaniem: „Czy Szkocja ma być niepodległym krajem”?) może być widziane jako dopełnienie procesu ustrojowego, jaki następuje w Wielkiej Brytanii od 1997 r., kiedy do władzy doszedł laburzystowski rząd Tony’ego Blaira, który obiecywał instytucjonalizację autonomii Szkocji. Jednakże koncepcja dewolucji Zjednoczonego Królestwa jest znacznie starsza i sięga korzeniami momentu jego powstania (angielski Akt o Unii ze Szkocją z 1706 r., szkocki Akt o Unii z Anglią z 1707 r. oraz Akt o Unii z Irlandią z 1800 r.). W pewnym sensie idea dewolucji była wpisana w ustrój Wielkiej Brytanii. Wbrew bowiem dość często powielanym twierdzeniom Wielka Brytania nigdy nie była państwem unitarnym, ale unią państw (Anglia i Walia, Szkocja oraz Irlandia), które przy całej ścisłości politycznego związku i wszystkich kulturowych podobieństwach zachowywały odrębność państwowo-prawną i wiele zwyczajowych.

Home Rule. Przez długi czas kwestia dewolucji była przede wszystkim kwestią teoretyczną. Wyjątkiem była walka Irlandii o Home Rule (zastąpienie unii brytyjsko-­irlandzkiej federacją, powołanie parlamentu i rządu irlandzkiego oraz powierzenie im irlandzkich spraw wewnętrznych). Politycy, tacy jak Daniel O’Connel, domagali się odwołania Aktu o Unii i przywrócenia odrębności parlamentowi irlandzkiemu. Natomiast Isaac Butt, William Shaw czy Charles Stewart Parnell dążyli do zwiększenia zakresu autonomii Irlandii w ramach Zjednoczonego Królestwa i utworzenia własnego parlamentu podległego Westminsterowi, czyli właśnie do dewolucji Irlandii.

Pełną treść tego i wszystkich innych artykułów z POLITYKI oraz wydań specjalnych otrzymasz wykupując dostęp do Polityki Cyfrowej.

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj