Porządek jałtański

Takim terminem określano podział świata na sfery wpływów wielkich mocarstw po II wojnie światowej. Przywódcy wielkiej koalicji antyhitlerowskiej (inne określenia: alianci, sprzymierzeni, sojusznicy) spotykali się na konferencjach w Teheranie (28 listopada–1 grudnia 1943 r.), w Jałcie (4–11 lutego 1945 r.) i w Poczdamie (17 lipca–2 sierpnia 1945 r.). Głównym tematem obrad zawsze była kwestia Niemiec (wojna aż do ich bezwarunkowej kapitulacji, określenie ich powojennej struktury i granic). Szkicowano też porządek powojenny, głównie w Europie, której dużą część oddano w pacht Józefowi Stalinowi – aczkolwiek jakiś czas łudzono się co do demokratycznego charakteru satelickich państw. Ale już 5 marca 1946 r. Winston Churchill (premier Wielkiej Brytanii podczas II wojny) w słynnym przemówieniu w Fulton powiedział otwarcie o żelaznej kurtynie, która podzieliła Europę na część demokratyczną i zniewoloną przez ZSRR. Kontynent rozdarty między dwa bloki wojskowe (NATO i Układ Warszawski) i ogarnięty tzw. zimną wojną – symbolicznie dzielił mur idący przez Berlin. Jego rozebranie w 1989 r. (w ramach jednoczenia Niemiec), a wcześniej powstanie w Polsce Solidarności i seria aksamitnych rewolucji w państwach bloku sowieckiego oznaczały upadek porządku jałtańskiego.