Wojna i rewolucja lutowa 1917 r., a następnie przewrót bolszewicki oraz będące jego następstwem wojna domowa i interwencja wojsk Ententy doprowadziły do wielu zmian terytorialnych na obszarach byłego Imperium Romanowych. Proces ten miał przynajmniej dwie fazy: czas utraty części podbitych przez wieki terytoriów, a następnie czas ich odzyskiwania. Po okresie burzliwych ruchów autonomicznych i narodowowyzwoleńczych, datowanym mniej więcej do przełomu 1920/1921 r., bolszewicy podjęli wysiłek na rzecz odwojowywania poniesionych strat. Proces rewindykowania tzw. okrain zakończył się – jak triumfalnie ogłosili – 15 listopada 1922 r. wraz z inkorporacją Republiki Dalekiego Wschodu. Jak wiemy, polityka rozbudowy Imperium, tym razem czerwonego, nie została jednak wówczas zakończona. Po latach miała swe kolejne odsłony: 1939–1941 r. (ponad połowa Drugiej Rzeczpospolitej, Karelia, Besarabia, Północna Bukowina, Litwa, Łotwa i Estonia) oraz 1944–1945 r. (Okręg Królewiecki, Ruś Podkarpacka, Kuryle, Południowy Sachalin).
Przebieg końcowej fazy pierwszej wojny światowej na froncie wschodnim upływał pod znakiem głębokiej defensywy wojsk rosyjskich. W momencie wstrzymania działań wojennych linia wojsk państw centralnych, głównie niemieckich, sięgała głęboko w terytoria Imperium, przebiegając w zasadzie tak, jak ją ustalono podczas separatystycznych rokowań pokojowych w Brześciu Litewskim (n.Bugiem). Oczywistym tego następstwem były korzystne warunki do akcji niepodległościowej na jego kresach, mimo iż teoretycznie Rosja znalazła się w gronie państw zwycięskich. Jednakże zwycięska Rosja Rządu Tymczasowego jako taka już nie istniała, a rozproszone formacje białych, mimo swej dużej nadal siły i podejmowanych prób organizacji cywilnych instytucji władzy, nie były partnerem dla mocarstw kierujących obradami konferencji pokojowej w Wersalu.