Za nami gala 67. edycji Nagród Historycznych „Polityki”, które od roku noszą imię naszego przyjaciela, zmarłego 18 lutego 2025 r. Mariana Turskiego, twórcy i ducha tego przedsięwzięcia. Jego sposób myślenia o historii – jako przestrzeni odpowiedzialności, dialogu, sprzeciwu wobec obojętności – był obecny niemal w każdej laudacji.
12 maja nagrodziliśmy Karolinę Panz za książkę „Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto... Zagłada żydowskich mieszkańców Nowego Targu” (Centrum Badań nad Zagładą Żydów) w kategorii prace naukowe; Antoninę Tosiek za pracę popularnonaukową „Przepraszam za brzydkie pismo. Pamiętniki wiejskich kobiet” (Wydawnictwo Czarne); debiut Izabeli Mrzygłód „Uniwersytety w cieniu kryzysu. Nacjonalistyczna radykalizacja studentów Warszawy i Wiednia w okresie międzywojennym” (Wydawnictwo Naukowe UMK); wywiad rzekę Emila Marata i Michała Wójcika z Tomaszem Szarotą „Duma i wstyd” (Wydawnictwo Agora); wreszcie zbiór „Władze RP na uchodźstwie wobec Żydów obywateli polskich w ZSRS i na Bliskim Wschodzie (1941–1945) w świetle dokumentów polskich” opracowany przez Tadeusza Pawła Rutkowskiego (Instytut Pileckiego).
Tegoroczne nagrody pokazują zwrot ku opowieściom społecznym i wydobywającym z archiwów głosy dotąd niesłyszane. – To najbardziej czuła opowieść o Zagładzie. Nikt z historyków tak nie pisał. Ma coś z magii – powiedział Marcin Zaremba o książce Karoliny Panz. – Antonina Tosiek pisze poruszająco i nie zagłusza kobiecej opowieści – mówiła Barbara Klich-Kluczewska. Tomasz Szarota odebrał Nagrodę Historyczną po raz szósty – to rekord w historii naszego wyróżnienia. Laureaci podkreślali niedoceniane nieraz zaangażowanie wydawców, redaktorów i fotoedytorów.
– To jest takie rodzinne spotkanie. Rozmawiamy o Polsce, o tym, co nam się wspólnie przydarzyło, co pamiętamy, czego nie wiedzieliśmy, co można odnaleźć. Trochę jak przeglądanie rodzinnego albumu. Bardzo lubię ten dzień – mówił po gali redaktor naczelny POLITYKI Jerzy Baczyński.
Kapituła (Barbara Klich-Kluczewska, Jerzy Kochanowski, Dariusz Stola, Bożena Szaynok, Wiesław Władyka – przewodniczący, Marcin Zaremba) wybierała spośród 200 zgłoszonych książek. Przyznała także dwie nagrody specjalne – z okazji setnej rocznicy urodzin Mariana Turskiego. Ich laureatów poznamy w dniu obchodów 24 czerwca. Tego dnia przy Pomniku Bohaterów Warszawskiego Getta zostaną posadzone róże – nowa odmiana dedykowana Marianowi Turskiemu. Obchodom będą towarzyszyły trzy debaty historyczne, o których poinformujemy już niebawem. (JHP)
Partnerami Nagród Historycznych POLITYKI im. Mariana Turskiego są: ENEA, Niemiecki Instytut Historyczny w Warszawie, Stowarzyszenie Autorów ZAiKS, DANTEX oraz SABUR.