Pomocnik Historyczny

Kościół pod pręgierzem. „Boże, coś Polskę”

Obrona cerkwi unickiej w Pratulinie przed carskim wojskiem, obraz Eliasza Radzikowskiego z XIX w. Obrona cerkwi unickiej w Pratulinie przed carskim wojskiem, obraz Eliasza Radzikowskiego z XIX w.
Klęska powstania przyniosła prześladowania księży katolickich, ostateczną likwidację Kościoła unickiego, kasatę zakonów, ale być może nie byłoby bez niej dwóch polskich świętych.
„Święcone w lesie”, francuska grawiura z 1863 r. „Święcone w lesie”, francuska grawiura z 1863 r.

POWSTAŃCZE STRATY KOŚCIOŁA. Historyk Kościoła prof. Jerzy Kłoczowski szacuje kościelne straty w ludziach na ok. 30 księży powieszonych lub rozstrzelanych, 100 zesłanych na katorgę, kilkuset na Sybir. To dużo, bo Polaków aktywnych patriotycznie było zaledwie ok. 200 tys. na ok. 10 mln rodaków, a walczących powstańców ok. 20–30 tys.

Na represjach wymierzonych w instytucje kościelne cierpiało w sposób oczywisty poczucie jedności narodowej.