Kraj

Prezydenci i maniery

Czy szanować głowę państwa

Czy trzeba szanować każdego prezydenta? Czy można było krytykować śp. Lecha Kaczyńskiego, dworować sobie z niego? Czy można nazywać Bronisława Komorowskiego – „Komoruski” albo wchodzić na salę spóźnionym, nie ukłonić się mu albo wręcz go wygwizdać?

Naszym stosunkiem do prezydentów kierują zderzające się normy. Pierwsza – tradycyjna. Prezydenci są następcami monarchów, protokół państwowy wywodzi się z etykiety dworskiej. Prezydent wchodzi – wstajemy; to on (jako najwyższy reprezentant państwa) korzysta z okazałego pałacu, oficerów przy szablach, limuzyny z naszą flagą, to jego sadzają na honorowym miejscu, przepuszczają pierwszego w drzwiach. Więcej: obowiązujące przepisy karne sankcjonują jego zniesławienie – to pozostałość zbrodni obrazy majestatu.

Norma druga – zupełnie nowa. Prezydent jest zwyczajną osobą publiczną. W ustroju demokratycznym wszystkie osoby publiczne odpowiadają przed obywatelami, a ci korzystają z wolności słowa. Krytyka władzy – nawet nieusprawiedliwiona – jest elementarnym prawem obywatela. Demokracja przyniosła też egalitaryzm. Czołobitność, kult władzy, czapkowanie urzędnikom – to epoka samodzierżawia. Gdyby władza zabraniała z siebie kpin i żartów, a nawet szyderstw – cofnęlibyśmy się do obrzydliwej dyktatury.

Jak z tej sprzeczności norm wybrnąć? Przez szacunek i maniery. Szacunek należy się każdemu. Norwid dziwił się nawet, że są ludzie, którzy nie wiedzą, że grzeczność kosztowała rodzaj ludzki całe wieki pracy. Czy prezydent jest pod specjalną ochroną? Mickiewicz uczył, że „grzeczność wszystkim należy, lecz każdemu inna”, więc prezydentowi, który jest inkarnacją państwa, należy okazywać szczególną. Ta nie oznacza bezkrytycznego podejścia. Krytyka postępowania prezydenta, krytyka jego polityki, nawet surowa – jest nie tylko usprawiedliwiona, ale potrzebna. Musi być jednak wyrażona w stosownej formie.

I ostatnia uwaga o szacunku: teoretycy ustroju mówią o kontrakcie wiążącym władzę i obywateli. Szanujemy prezydenta, który szanuje wszystkich obywateli. Prezydent nie może być partyjny, nie może przymilać się czy meldować jednym, nawet rodzinie, a lekceważyć czy pomijać innych. Prezydent nie może skłócać ani dzielić obywateli, odwrotnie – ma ich łączyć i wspierać dla dobra wspólnego. On też musi okazywać szacunek obywatelom.

Polityka 37.2010 (2773) z dnia 11.09.2010; Flesz. Ludzie i wydarzenia; s. 10
Oryginalny tytuł tekstu: "Prezydenci i maniery"
Więcej na ten temat
Reklama

Czytaj także

Społeczeństwo

Marcel Andino Velez o trudnej sztuce opieki nad niesamodzielnymi rodzicami

Marcel Andino Velez, założyciel opiekuńczej organizacji Młodszy Brat, o tym, dlaczego dom rodzinny jest ważny dla rodziców w jesieni życia i co należy wiedzieć, decydując się na opiekę nad nimi w domu.

Teresa Olszak
25.01.2021
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną