Z prof. Januszem Czapińskim o zadowolonych z życia Polakach

Chce nam się żyć
Janusz Czapiński, socjolog, o egalitaryzmie i konserwatyzmie Polaków, o dwóch wielkich partiach: PO-SLD i PiS-PSL, o największym zadowoleniu obywateli w ciągu minionych 20 lat oraz o innych wnioskach z najnowszej „Diagnozy społecznej”
'Aspiracje materialne wciąż mamy znacząco wyższe niż możliwości. Widać to choćby po tym, że mimo wzrostu dochodów zadowolenie z sytuacji materialnej maleje'.
EAST NEWS

"Aspiracje materialne wciąż mamy znacząco wyższe niż możliwości. Widać to choćby po tym, że mimo wzrostu dochodów zadowolenie z sytuacji materialnej maleje".

Prof. Janusz Czapiński, diagnozuje polskie społeczeństwo od 11 lat.
Tadeusz Późniak/Polityka

Prof. Janusz Czapiński, diagnozuje polskie społeczeństwo od 11 lat.

'Ludzie (statystycznie) czują się dobrze, żyją coraz lepiej. I to sobie chwalą'.
ALAMY/BEW

"Ludzie (statystycznie) czują się dobrze, żyją coraz lepiej. I to sobie chwalą".

Najszybciej maleje zadowolenie z seksu. To się zaczęło już w 2007 r. Życie ekonomiczne kwitnie, a osobiste więdnie.'
Corbis

Najszybciej maleje zadowolenie z seksu. To się zaczęło już w 2007 r. Życie ekonomiczne kwitnie, a osobiste więdnie."

Polityka

Jacek Żakowski: – Jak się mamy?
Janusz Czapiński: – Dużo lepiej, niż to widać w mediach.

W sensie?
Ciągle słychać, że kryzys uderzył w Polaków, że drożyzna, że coraz mniej pieniędzy w portfelach… Nieprawda!

To skąd takie napięcie?
Jakie napięcie?

Polityczne.
Nie ma napięcia.

Ja ciągle je widzę i słyszę.
Widać nie porusza się pan po prawdziwej Polsce, tylko po tym skrawku Warszawy, gdzie toczy się walka o władzę.

A prawdziwa Polska gdzie jest?
Głogów, Kalisz, Sieradz, Łeba, Ustrzyki Dolne i Górne. Tam nie ma napięcia. Ludzie (statystycznie) czują się dobrze, żyją coraz lepiej. I to sobie chwalą. Jest tylko pęknięcie polityczne, przekładające się głównie na emocje tych osób, które zajmują się polityką.

Jakie pęknięcie?
To można narysować w formie pajęczyny. Jedni często chodzą do Kościoła, gotowi są wierzyć w spiskową teorię katastrofy smoleńskiej, są starsi, uprzedzeni wobec homoseksualistów i obcych. To ci, którzy mają słabsze wykształcenie i niższe dochody. Są też nieufni – zwłaszcza wobec instytucji państwowych oraz Europy. To wyborcy PiS.

Na tej pajęczynie widać, że także wyborcy PSL.
Istotne jest pęknięcie między Polską PO i Polską PiS. One różnią się od siebie w sposób niemal lustrzany. PiS jest partią prawicową. To się potwierdza we wszystkich wymiarach.

Platforma też jest partią prawicową.
Gdyby tak było, wyborcy PO chodziliby do kościoła tak często jak zwolennicy PiS. A prawda jest taka, że zwolennicy PO chodzą do kościoła równie rzadko jak wyborcy SLD.

Na tej pajęczynie widać więcej podobieństw między elektoratami PO i SLD. Wiek, nieufność wobec spiskowej teorii katastrofy smoleńskiej, stosunek do homoseksualistów, wykształcenie, zamożność…
SLD jest słabiej wykształcone i biedniejsze od PO.

Ale bogatsze od PiS i PSL.
Zwłaszcza PSL. Bo PSL jest partią najbiedniejszych ludzi w Polsce. To oddaje relacje dochodowe między miastem a wsią.

Na pajęczynie widać, że mamy w Polsce dwie duże partie. Jedna to PO-SLD, a druga to PiS-PSL.
Społecznie SLD jest frakcją PO. Różnice są nieistotne, z wyjątkiem stosunku do aktualnych władz. Tylko zaufanie do rządu, prezydenta i Sejmu dość wyraźnie różni wyborców SLD i PO. Podobnie jest między elektoratami PSL i PiS. PSL jest frakcją PiS. Z tym że różni je jeszcze stosunek do katastrofy smoleńskiej.

A poglądy ekonomiczne?
Zależą głównie od zamożności ludzi.

Stosunek do egalitaryzmu?
80 proc. Polaków ma poglądy egalitarystyczne. W partyjnych elektoratach proporcja jest z grubsza taka sama. I to się nie zmienia.

Wielkie ekonomiczne spory, które w ostatnich latach toczymy, nie mają znaczenia?
Nie przenoszą się na postawy wyborców. Prawie wszyscy są zdania, że powinniśmy mieć więcej i po równo więcej.

Stosunek do sektora publicznego i prywatnego nie różnicuje?
Głównie według miejsca w hierarchii społecznej. Osoby lepiej wykształcone, młodsze i zamożniejsze bardziej ufają bankom komercyjnym i całej prywatnej inicjatywie.

Czyli mamy dwie partie metropolitalne – PO i SLD, i dwie partie prowincjonalne – PiS i PSL?
W polskim elektoracie są tylko dwie partie. To stawia pytanie, jak długo małe partie utrzymają się na rynku politycznym. I to nie jest podział polityczny, tylko kulturowy. Więc trwały.

Na pajęczynie widać, że nawet udział we władzy całkiem go nie likwiduje. Wyborcy PSL nieznacznie różnią się od wyborców opozycyjnego SLD pod względem zaufania do Sejmu, prezydenta i rządu.
Tu widać, kto z kim naprawdę walczy o wyborców. Prawdziwa walka jest między PiS a PSL i między PO a SLD. Poza walką o tych, którzy dzisiaj nie identyfikują się z żadną partią.

Jaka jest proporcja między partią metropolitalną a prowincjonalną?
Mniej więcej 65 do 35. Ale 40 proc. wyborców nie identyfikuje się z żadną z nich. W tej grupie większość ma społeczno-psychologiczny profil zwolenników PiS z trzema wyjątkami: są znacznie młodsi, bardziej odporni na teorie spiskowe i zdecydowanie mniej religijni. Gdyby PiS przestał mówić o Smoleńsku i odspawał się od Kościoła, mógłby zgarnąć sporą część tej grupy.

Czyli polska polityka betonuje się w formie dwupartyjnej.
Ale szansę ma jeszcze Palikot. On zgarnia młodych, w większości mężczyzn, dość zamożnych i obyczajowo niezwykle liberalnych. W tej grupie 10 proc. używa narkotyków. Nie mają uprzedzeń. Akceptują wszystkie odmienności.

Ilu jest takich w Polsce?
Wśród zdeklarowanych politycznie ok. 4 proc., ale w całej populacji nawet do 10.

SLD nie jest dla nich ofertą?
Wyborcy SLD są niemal tak konserwatywni jak wyborcy PiS. Mnie samego to dziwi, nawet w tak konsekwentnie konserwatywnym społeczeństwie jak polskie. Pod względem konserwatyzmu i egalitaryzmu praktycznie nic się nie zmienia. Od lat mamy mocne 50 proc. wyborców konserwatywnych i 80 proc. egalitarystycznych.

Mimo że w dorosłość wchodzą roczniki wyżu demograficznego?
Pod tym względem decydujący jest międzypokoleniowy przekaz kulturowy.

Czytaj także

Ważne w kraju

W nowej POLITYCE

Zobacz pełny spis treści »

Poleć stronę

Zamknij
Facebook Twitter Google+ Wykop Poleć Skomentuj

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną