Nauka

Matematycy próbują odtworzyć mowę naszych dawnych przodków. Posłuchajcie!

Brytyjscy naukowcy postawili za cel dotarcie do czegoś na kształt sedna języków. Chcą rozwikłać zagadkę prajęzyka, którym posługiwali się niegdyś ludzie zasiedlający tereny obecnej Europy. Brytyjscy naukowcy postawili za cel dotarcie do czegoś na kształt sedna języków. Chcą rozwikłać zagadkę prajęzyka, którym posługiwali się niegdyś ludzie zasiedlający tereny obecnej Europy. Pixabay / Pixabay
Do tej pory nad pochodzeniem języków pracowali przede wszystkim lingwiści. Tym razem do ich grona dołączyli matematycy, którzy nadali badaniom zupełnie inną jakość.

eight-from-aeht

five-from-penki

four-from-feower

nain-from-neGn

one-from-oins

ten-from-deshmt

two-from-dwo

two-from-twa

Archeolodzy systematycznie odkrywają nowe zaginione miasta, narzędzia i naczynia opowiadające niejako o historii danego miejsca, o ludziach. Już kilkuletnie dzieci potrafią narysować Egipcjanina czy Rzymianina z czasów starożytnych, ale nawet naukowcy z kilkudziesięcioletnim stażem pracy nie są w stanie wyobrazić sobie, jak się wówczas mówiło. Jak brzmiały dawne języki?

Zagadka okazała się niezwykle frapująca między innymi dla brytyjskich naukowców. Językoznawcy z Oksfordu i matematycy z Cambridge połączyli siły, by rozwikłać tajemnicę prajęzyka. Postanowili bowiem dotrzeć do źródła mowy. Badania trwają, ale pierwsze sukcesy możemy już podziwiać, czyli… usłyszeć.

Nawet jeśli czyjś słuch nie jest na tyle dobry, by odróżnić altówkę od skrzypiec, to z językami poradzi sobie bez trudu. Słyszymy nie tylko, że jakiś język jest inny od drugiego, ale także zauważamy podobieństwa. Dotyczą one zazwyczaj języków, które mają wspólne pochodzenie. I tak języki rosyjski, czeski czy polski nie przez przypadek mylone są przez Niemców czy Francuzów. Wspomniane języki niejako wykształciły się z tego samego języka – prasłowiańskiego. Ten ostatni był natomiast jednym z języków należących do rodziny indoeuropejskich. Zależności między językami świetnie przedstawiają grafiki w postaci drzewek, które przypominają drzewa genealogiczne.

Brytyjscy naukowcy postawili sobie zatem za cel dotarcie do czegoś na kształt sedna języków. Chcą rozwikłać zagadkę prajęzyka, którym posługiwali się niegdyś ludzie zasiedlający tereny obecnej Europy. Podobnego zadania podejmowano się nieraz, jednak wówczas chodziło przede wszystkim o odkrycie pochodzenia poszczególnych wyrazów. Trudno byłoby natomiast odwzorować ich brzmienie, między innymi ze względu na brak jakichkolwiek zapisów języków. Okazuje się jednak, że zadanie prawdopodobnie nie jest niewykonalne.

Do tej pory nad pochodzeniem języków pracowali przede wszystkim lingwiści. Tym razem do ich grona dołączyli matematycy, którzy nadali badaniom zupełnie inną jakość. Podejście językoznawcze jest oczywiście bardzo ważne, jednak w trakcie badań naukowcy postanowili dołączyć do niego królową nauk. Każdy dźwięk ma pewne cechy. Uczeni postanowili wobec tego podejść do nich jak do czegoś na kształt figur. Zaczęto od dopasowania każdej głosce numeru, a następnie poszczególne (istniejące) wyrazy zamieniono na specjalne kody liczbowe.

Kolejna część pracy to porównywanie słów, które brzmią podobnie w różnych językach. (Tu przydaje się przede wszystkim wiedza językoznawcza o pochodzeniu poszczególnych języków, dialektów itp.). Pokrewne słowa są porównywane, naukowcy szukają punktów wspólnych, a następnie ustalają ostateczne brzmienie, które dane wyrazy miały ok. 8 tys. lat temu.

Lingwistów z Oksfordu i matematyków z Cambridge czeka zapewne jeszcze sporo pracy, ale pierwsze efekty możemy usłyszeć. Próbki dostępne są na stronach internetowych projektu: tutaj oraz tutaj. Wybrane próbki znajdą Państwo też przy tekście (po lewej).

Reklama

Codzienny newsletter „Polityki”. Tylko ważne tematy

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość potwierdzającą.
By dokończyć proces sprawdź swoją skrzynkę pocztową i kliknij zawarty w niej link.

Informacja o RODO

Polityka RODO

  • Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Polityka Sp. z o.o. SKA z siedzibą w Warszawie 02-309, przy ul. Słupeckiej 6. Przetwarzamy Twoje dane w celu wysyłki newslettera (podstawa przetwarzania danych to konieczność przetwarzania danych w celu realizacji umowy).
  • Twoje dane będą przetwarzane do chwili ew. rezygnacji z otrzymywania newslettera, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.
  • Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, żeby zamówić nasz newsletter.
  • Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Czytaj także

Klasyki Polityki

Jak dzieci odczuwają i rozumieją ból?

Jeszcze na początku lat 80. uważano, że noworodki w ogóle nie odczuwają bólu! A ponieważ nie potrafią werbalnie wyrazić tego, co czują, nie dbano o ich komfort w szpitalach.

Paweł Walewski
08.08.1998
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną