Nauka

List i MacMillan nagrodzeni Noblem w dziedzinie chemii

Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii: Benjamin List i David W.C. MacMillan Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii: Benjamin List i David W.C. MacMillan mat. pr.
Urodzony w Niemczech Benjamin List i Brytyjczyk David MacMillan to tegoroczni laureaci Nagrody Nobla z chemii za rozwój metody asymetrycznej organokatalizy, która pomaga m.in. w tworzeniu nowych leków.

„Zawsze lubię posuwać się do skrajności. Czy możemy robić rzeczy, które wcześniej były po prostu niemożliwe?” – mówił na konferencji Benjamin List.

Jak uzasadniał Komitet Noblowski, laureaci opracowali nowe narzędzie do budowy cząsteczek: asymetryczną organokatalizę. „Naukowcy długo wierzyli, że dostępne są tylko dwa rodzaje katalizatorów: metale i enzymy. List i MacMillan (niezależnie od siebie) opracowali trzeci typ – asymetryczną organokatalizę, która opiera się na małych cząsteczkach organicznych. Ich odkrycie może być stosowane m.in. w badaniach nad nowymi farmaceutykami” – czytamy w uzasadnieniu.

„To odkrycie – asymetryczna organokataliza – przeniosło budowę molekularną na zupełnie nowy poziom. Nie tylko uczyniło chemię bardziej ekologiczną. Organokataliza rozwija się w zdumiewającym tempie. Naukowcy mogą teraz wydajniej konstruować wszystko, od nowych farmaceutyków po cząsteczki, które mogą wychwytywać światło w ogniwach słonecznych” – pisze w oświadczeniu Komitet Noblowski.

Jak podaje BBC, członek komitetu prof. Peter Somfai ze szwedzkiego uniwersytetu w Lund nazwał badania dzisiejszych laureatów „zmieniającymi zasady gry”. I dodał: „Mamy nowe narzędzie w chemii organicznej, które przynosi największe korzyści ludzkości”.

Noble 2021 z medycyny i z fizyki

W poniedziałek Zgromadzenie Noblowskie Instytutu Karolinska zdecydowało o przyznaniu Nagrody Nobla w dziedzinie medycyny lub fizjologii Davidowi Juliusowi z Uniwersytetu Kalifornijskiego w San Francisco i Ardemowi Patapoutianowi ze Scripps Research w La Jolla w Kalifornii. Za przełomowe odkrycia kanałów TRPV1, TRPM8 i Piezo, które – jak czytamy w uzasadnieniu – pozwoliły nam zrozumieć, w jaki sposób ciepło, zimno i siła mechaniczna mogą inicjować impulsy nerwowe, dzięki którym możemy postrzegać i dostosowywać się do otaczającego nas świata.

„Wiemy, jak reagować na zmiany temperatury, i odczuwamy ból, kiedy bodziec dotyku jest zbyt silny. Przed tymi badaniami oczywiście człowiek wiedział, jak reagować na zimno, i uciekał z ręką spod wrzątku, ale istotą nauki jest znalezienie odpowiedzi, dlaczego i skąd nasze intuicyjne zachowania wynikają, jakie jest ich podłoże biologiczne. To właśnie udało się Davidowi Juliusowi i Ardemowi Patapoutianowi ustalić” – wyjaśniał dziennikarz „Polityki” Paweł Walewski.

Dzień później królewska Szwedzka Akademia Nauk w 2021 r. wyróżniła Nagrodą Nobla w dziedzinie fizyki trzech naukowców: Syukuro Manabego z Uniwersytetu Princeton w USA, Klausa Hasselmanna z hamburskiego Instytutu Meteorologii im. Maxa Plancka w Niemczech oraz Giorgia Parisiego z Uniwersytetu Sapienza w Rzymie. Manabego i Hasselmanna wyróżniono za pionierskie badania nad modelami klimatu, Parisiego – za ogólny wkład w rozumienie teorii złożoności, co też znalazło odbicie w podziale nagrody. Dwaj pierwsi uczeni dostali tyle nagrody co trzeci, czyli pół na pół.

„Decyzja Komitetu Noblowskiego rezonuje oczywiście, i słusznie, z duchem epoki, w której przyszło rozdawać nagrody. Stawia też w centrum uwagi tematykę, która bywała pomijana w poważnych dyskusjach naukowych. Po części działo się tak z przyczyn historycznych – pewnej niechęci do problemów, które trudno opisać w sposób absolutny. Przede wszystkim jednak działo się tak dlatego, że złożoność we wszystkich jej przejawach jest piekielnie wręcz trudna do modelowania i postęp w tej dziedzinie jest mozolny. Tymczasem o przyszłości planety, systemu złożonego ze splecionych ze sobą ekosystemów, socjosystemów i technosystemów, decydować będzie właśnie ten egzotyczny jeszcze niedawno rodzaj wiedzy. Więcej znaczy inaczej, przypomnijmy. A tego więcej jest coraz więcej” – pisał w „Polityce” Karol Jałochowski.

Więcej na ten temat
Reklama

Codzienny newsletter „Polityki”. Tylko ważne tematy

Na podany adres wysłaliśmy wiadomość potwierdzającą.
By dokończyć proces sprawdź swoją skrzynkę pocztową i kliknij zawarty w niej link.

Informacja o RODO

Polityka RODO

  • Informujemy, że administratorem danych osobowych jest Polityka Sp. z o.o. SKA z siedzibą w Warszawie 02-309, przy ul. Słupeckiej 6. Przetwarzamy Twoje dane w celu wysyłki newslettera (podstawa przetwarzania danych to konieczność przetwarzania danych w celu realizacji umowy).
  • Twoje dane będą przetwarzane do chwili ew. rezygnacji z otrzymywania newslettera, a po tym czasie mogą być przetwarzane przez okres przedawnienia ewentualnych roszczeń.
  • Podanie przez Ciebie danych jest dobrowolne, ale konieczne do tego, żeby zamówić nasz newsletter.
  • Masz prawo do żądania dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, a także prawo wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia swoich danych oraz wniesienia skargi do organu nadzorczego.

Czytaj także

Kraj

Tata Maty

W przewrotnym sensie jest beneficjentem rządów PiS, gdyż będąc ich konsekwentnym krytykiem, stał się znaczącą osobistością życia publicznego. Niektórzy określają go mianem „opozycyjnego celebryty”, na co Marcin Matczak nieco się zżyma. Ale w sumie nieźle oddaje ono jego status.

Rafał Kalukin
18.10.2021
Reklama

Ta strona do poprawnego działania wymaga włączenia mechanizmu "ciasteczek" w przeglądarce.

Powrót na stronę główną