Nagroda Nobla 2025 z fizjologii lub medycyny za odkrycia, jak działa nasz układ odpornościowy
O godzinie 11:30 Komitet Noblowski zainaugurował serię ogłoszeń, które w ciągu najbliższych dni nakreślą mapę najważniejszych osiągnięć naukowych i społecznych ostatnich lat, ujawniając nazwiska tegorocznych zdobywców nagrody w dziedzinie fizjologii lub medycyny. To Fred E. Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi, którzy otrzymali ją za odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej.
BREAKING NEWS
— The Nobel Prize (@NobelPrize) October 6, 2025
The 2025 #NobelPrize in Physiology or Medicine has been awarded to Mary E. Brunkow, Fred Ramsdell and Shimon Sakaguchi “for their discoveries concerning peripheral immune tolerance.” pic.twitter.com/nhjxJSoZEr
„Nasz układ odpornościowy jest arcydziełem ewolucji. Każdego dnia chroni nas przed tysiącami różnych wirusów, bakterii i innych mikroorganizmów, które próbują zaatakować nasz organizm. Bez sprawnego układu odpornościowego nie bylibyśmy w stanie przeżyć.
Jednym z cudów układu odpornościowego jest jego zdolność do identyfikowania patogenów i odróżniania ich od komórek własnych organizmu. Mikroorganizmy zagrażające naszemu zdrowiu nie noszą jednolitych »mundurów« – wszystkie mają różny wygląd. Wiele z nich rozwinęło również podobieństwa do komórek ludzkich, które służą im jako forma kamuflażu. Jak więc układ odpornościowy śledzi, co należy atakować, a co chronić? Dlaczego układ odpornościowy nie atakuje naszego organizmu częściej?
Naukowcy przez długi czas wierzyli, że znają odpowiedź na te pytania: komórki odpornościowe dojrzewają w procesie zwanym centralną tolerancją immunologiczną. Okazało się jednak, że nasz układ odpornościowy jest bardziej złożony, niż sądzili. Mary Brunkow, Fred Ramsdell i Shimon Sakaguchi otrzymali Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za rok 2025 za swoje odkrycia dotyczące obwodowej tolerancji immunologicznej” – opisują naukowcy ze szwedzkiego Instytutu Karolinska, który przyznaje Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny.
Nobel. Najcenniejsze wyróżnienie w świecie nauki
Nagroda Nobla pozostaje marzeniem wielu badaczy na całym świecie, mimo głosów kwestionujących jej wyjątkową pozycję. To nie tylko prestiż i międzynarodowe uznanie – od 2023 r. laureaci otrzymują rekordową sumę 11 mln koron szwedzkich, co stanowi równowartość ok. 4,2 mln zł. Do tego dochodzi pamiątkowy złoty medal z podobizną Alfreda Nobla oraz artystycznie wykonany dyplom.
Środki na nagrody pochodzą z inwestycji i odsetek zarządzanych przez Fundację Noblowską, która od ponad wieku pomnaża majątek pozostawiony przez szwedzkiego wynalazcę i filantropa. Wyjątkiem jest nagroda ekonomiczna – oficjalnie nazwana Nagrodą Banku Szwecji im. Alfreda Nobla – która nie figurowała w oryginalnym testamencie fundatora i od 1969 r. jest finansowana przez szwedzki bank centralny.
W 2024 r. nagrodę w kategorii medycznej otrzymali amerykańscy biolodzy Victor Ambros i Gary Ruvkun. Komitet docenił ich przełomowe odkrycie mikroRNA oraz wyjaśnienie mechanizmów regulacji aktywności genów po procesie transkrypcji. To odkrycie otworzyło nowe perspektywy w rozumieniu funkcjonowania żywych organizmów na poziomie molekularnym.
Tajemnica nominacji
Lista kandydatów do Nagrody Nobla pozostaje ściśle strzeżoną tajemnicą. O ostatecznym werdykcie decydują komitety składające się z uznanych naukowców i autorytetów w poszczególnych dziedzinach, którzy analizują napływające nominacje według kryterium ustalonego przez Alfreda Nobla: na wyróżnienia zasługują odkrycia i osiągnięcia przynoszące ludzkości największe korzyści.
Spekulacje w środowisku naukowym co roku rozgrzewają atmosferę przed ogłoszeniem wyników. Sam moment głoszenia decyzji o przyznaniu nagrody można śledzić w bezpośredniej transmisji na stronie Fundacji Noblowskiej (www.nobelprize.org).
Harmonogram Tygodnia Noblowskiego
Po dzisiejszym ogłoszeniu w dziedzinie medycyny Królewska Szwedzka Akademia Nauk poda nazwiska laureatów nagrody w dziedzinie fizyki we wtorek, chemii w środę, a literatury w czwartek. W piątek Norweski Komitet Noblowski ujawni zdobywcę Pokojowej Nagrody Nobla. Tydzień Noblowski zakończy się 13 października ogłoszeniem laureata nagrody ekonomicznej.