Przeszłość wraca kamieniem
Góry według naszych przodków. Rozejrzyjcie się w trakcie wędrówki! Uwaga na krzemień
AGNIESZKA KRZEMIŃSKA: – 160 tys. lat temu tybetańską jaskinię Baishiya Karst (ok. 3280 m n.p.m.) zamieszkiwali denisowianie. W znajdującej się niemal 200 m wyżej etiopskiej jaskini Fincha Habera przebywali 47–31 tys. lat temu ludzie polujący na podobne do świstaków gryzonie. Czy wysokie góry w Europie też były zamieszkane?
JANUSZ BUDZISZEWSKI: – Przekonanie, że nasi przodkowie unikali wysokich gór, wzięło się stąd, że trudno tam zakładać stałe osady. Zwykle lokowano się w jaskiniach i pod gołym niebem w niższych partiach, a szczyty wykorzystywano okresowo. Moim ulubionym przykładem jest mezolityczny kompleks Colbricon w Dolomitach (ok. 1900–2000 m n.p.m.). Archeolodzy odkryli tam pozostałości ognisk oraz tysiące krzemiennych narzędzi i odpadków po ich produkcji.
Ta okolica była naturalnym węzłem szlaków migracyjnych zwierząt. Łowcy szli za nimi. A Colbricon oferował łatwy dostęp do wody dzięki dwóm jeziorom i był doskonałym punktem obserwacyjnym. Łowcy wracali tam regularnie 8–10 tys. lat temu, prawdopodobnie o tej samej porze roku. Inny sposób korzystania z zasobów wysokich gór opisali w 2010 r. francuscy badacze. U schyłku epoki lodowcowej myśliwi kultury magdaleńskiej udawali się późną jesienią w wysokie Alpy, aby polować na otłuszczone przed zimą świstaki.
W przeszłości uważano, że góry są siedzibą bogów, stąd obiekty kultowe, np. inkaskie sanktuaria w Andach. A w Starym Świecie?
Potwierdzeniem, że góry były miejscem kultu, są nie tylko miejsca ofiarne, lecz także alpejska sztuka naskalna. W Val Camonica we włoskich Alpach (1800–2700 m n.p.m.) od neolitu do epoki żelaza powstało dziesiątki tysięcy rytów przedstawiających ludzi, zwierzęta i motywy symboliczne. Jeszcze starsze, być może już z późnego paleolitu, są zespoły rytów w Azji z Ałtaju, Tien-szanu czy Wyżyny Tybetańskiej.