Plebiscyt architektoniczny - rozwiązanie

Arcydzieła i arcymaszkary

Arcymaszkary polskiej architektury ostatnich dwóch dekad

zobacz galerię

PowiększTopowe arcydzieło - Dom Aatrialny k. Opola

PowiększLider wśród arcymaszkar - Hotel Gołębiewski, Karpacz

Czytaj także

• Nagroda Architektoniczna POLITYKI

  W tym roku redakcja POLITYKI po raz pierwszy przyzna swoją nową nagrodę w dziedzinie architektury i...

• Konkurs architektoniczny na najpiękniejsze i najbrzydsze budowle w Polsce

  POLITYKA organizuje konkurs, w którym jury złożone z wybitnych fachowców i ludzi sztuki przyznawać...

• Książka o tym, dlaczego w Polsce jest tak brzydko

  Polska to wyjątkowo piękny kraj, w którym jest wyjątkowo brzydko. Czy da się z tym coś zrobić?

• Rozmowa z Guyem Perrym, amerykańskim architektem i urbanistą

  O zaletach kiepskich dróg i wadach grodzonych osiedli - mówi Guy Perry.

***

Uwaga - ogromne zainteresowanie naszą akcją zachęciło jej pomysłodawcę, Piotra Sarzyńskiego, do prowadzenia na stronie POLITYKA.PL bloga, w którym zajmie się sprawami piękna i brzydoty polskiej przestrzeni publicznej. Blog, podobnie jak książka, która zapoczątkowała akcję, zatytułowany jest "Wrzask w Przestrzeni". Każdego, komu estetyka miejsc, w których żyje, nie jest obca, zapraszamy do lektury bloga http://wrzask.blog.polityka.pl >>

***

By odpowiednio dawkować napięcie, zacznijmy od kilku liczb. Głosowało dokładnie 5010 osób. Jak zwykle w takich zabawach wiele razy ujawniał się lokalny patriotyzm, co – przynajmniej w kategorii arcydzieł – oznaczało, że głosowano zazwyczaj na obiekty z własnego miasta. Nie było tej prawidłowości w wyborze arcymaszkar – z jednym wyjątkiem. Mieszkańcy Stalowej Woli dość solidarnie wskazywali na rzeźbę Patrioty. Oj, musi ich irytować taki prezent od władz miasta.

Co ciekawe, zaskakującą frekwencją wykazali się rodacy mieszkający za granicą. Może dlatego, że dopiero z dystansu potrafią oddzielić ojczyste architektoniczne ziarno od plew. Aż 15 proc. wszystkich głosów nadeszło z 39 krajów, w tym z tak dla nas egzotycznych jak St Kitts&Nevis, Singapur, Tajwan czy Nowa Zelandia. Najliczniej głosowano w USA (7,6 proc. wszystkich głosów) i w Niemczech (2,3 proc.).

Prezentację wyników zacznijmy od obiektów najpiękniejszych. Miejsce pierwsze zajął Dom Aatrialny z pracowni architektonicznej KWK Promes w Katowicach. Wprawdzie jestem wielkim miłośnikiem zarówno tego, jak i innych projektów Roberta Koniecznego, który do budownictwa jednorodzinnego wprowadził absolutnie nową jakość, to jednak – wyznam – mnie ten wynik zaskoczył. Oto bowiem czytelnicy zagłosowali na realizację odwołującą się do nielubianego w Polsce modernizmu, dość kameralną, ascetyczną, nadto znaną praktycznie wyłącznie z fotografii. A jednak potrafili docenić oryginalny i przewrotny pomysł atrium i wysmakowaną estetykę. Potrafili dostrzec w tym budynku wyzwanie rzucone przeciętnym gustom rodaków z ich skłonnością do stabilności i ciężkości, do wszelakich ozdób, do zasłaniania się.

Miejsca drugie i trzecie dziwią mnie już nieco mniej. Stary Browar to naprawdę wzorcowa rewitalizacja i rozbudowa starej przemysłowej architektury z przeznaczeniem jej na nowe funkcje. A przy tym rzadki przykład tego, że nawet z komercyjnego centrum handlowego można uczynić perełkę estetyki. Nawiasem mówiąc, to także dowód na siłę dawnego budownictwa, które trudno zepsuć jakimikolwiek unowocześnieniami (proszę pokazać mi choć jeden przykład ewidentnie chybionej rewitalizacji). Warto przypomnieć, że Stary Browar zwyciężył także kilka lat temu w konkursie portalu Bryła.pl na najlepszą realizację 2007 r. Widać jego dobra sława tylko się utrwala.

Miejsce trzecie – siedziba BRW Banku w Bydgoszczy. Rzutem na taśmę wyprzedziła gmach Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. To architektura prosta i elegancka, a przede wszystkim mająca jedną ważną cechę – świetnie nawiązuje do tradycji miejsca. Podobnie jak w przypadku Starego Browaru, głosujący docenili budynki, w których przejawia się szacunek wobec historii i zachowanych urbanistycznych układów.

Trzeba także wspomnieć o kandydatach do tytułu arcydzieła zgłaszanych przez samych czytelników. Było ich naprawdę sporo, co dowodzi, że w kraju powstaje coraz więcej dobrej architektury. Co ciekawe, w tych oddolnych zgłoszeniach pojawiło się zaskakująco dużo realizacji z obszaru szkolnictwa wyższego, jak choćby Akademia Muzyczna (Katowice), Centrum Informacji Naukowej i Biblioteka Akademicka (Katowice), Instytut Informatyki (UMCS Lublin), Wydział Prawa i Administracji (Łódź), Wydział Prawa UMK (Poznań) czy Wydział Teologiczny UŚ (Katowice). Doceniane były także muzea: Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej (Przemyśl), MOCAK, Muzeum Lotnictwa i Pawilon Wyspiańskiego (Kraków), Gdański Park Naukowo-Techniczny, Centrum Nauki Kopernik (Warszawa). Niemal zupełnie zabrakło natomiast budownictwa mieszkaniowego i biurowego (wyjątek to siedziba Agory i Metropolitan w stolicy) oraz – o dziwo – hoteli. Słowem, ci, którzy mają duże pieniądze, rzadko też mają fantazję, dobry smak i otwarte głowy. Najwięcej oddolnych głosów zdobyły: Dom Towarowy Renoma we Wrocławiu oraz Centrum Manufaktura w Łodzi. To znowu obiekty rewitalizowane i rozbudowywane – widać takie połączenie historii z nowoczesnością Polacy lubią najbardziej.

Architektoniczne maszkary od początku wywoływały mnóstwo gorących reakcji. „Cała polska ulica wygląda jak dziewczynka, która dorwała się do kosmetyczki mamy” – pisał na Facebooku przy okazji plebiscytu internauta Dawid. Na ciekawy aspekt sprawy zwrócili uwagę niektórzy głosujący, zauważając, że główne zagrożenie dla naszej estetyki płynie nie z obiektów, których absurd jest oczywisty i z dala wyczuwalny, jak Pijany Dom czy stacja paliw w Rytrze, ale ze strony tych gmachów, które pod płaszczykiem pseudonowoczesności przemycają najgorsze wzorce – jak Czarny Kot czy Hotel Gołębiewski. Jeden z internautów ujął to bardzo dosadnie: „wiele z arcymaszkar to dzieła architektów-idiotów, więc dopuszczenie ich do zestawienia to jak naśmiewanie się z niepełnosprawnych umysłowo”. Niestety, ci niepełnosprawni gmerają w publicznej przestrzeni, więc ich też trzeba wytykać palcami.

Ten negatywny ranking od samego początku miał zdecydowanego faworyta – Hotel Gołębiewski w Karpaczu. „Mrówkowiec w wydaniu wakacyjnym”, „wyraz pogardy i zbrodnia na wszystkich kochających góry”, „dziecko układów i kolesiostwa”, „oszpecić miasto – trudno. Oszpecić góry – niewybaczalne” – to jedne z bardziej łagodnych komentarzy głosujących. Co ciekawe, tak wielką niechęć budziła nie tyle sama architektura hotelu, ile jego skala, powodująca nieodwracalne zaśmiecenie krajobrazu. To dowodzi, że nasi czytelnicy doskonale wyczuwają i rozumieją problem piękna przestrzeni publicznej. A dodam, że w głosowaniu spontanicznym (czyli w typach czytelników) także wyraźnie zwyciężyło „dzieło” pod szyldem Gołębiewski, tym razem z Wisły. Zawstydzający dublet niedoścignionego producenta maszkar.

Miejsca drugie i trzecie na tej niechlubnej liście mogą już nieco dziwić. Głosujący wybrali bowiem pomniki, protestując w ten sposób zarówno przeciwko artystycznej bylejakości, jak i demonstracyjnej skali przytłaczającej otoczenie. Przy okazji drobne uzupełnienie. Na liście naszych typów do arcymaszkary umieściliśmy galerię Hosso w Kołobrzegu. Tymczasem w jej cieniu podstępnie skryła się bliźniacza galeria Hosso w Koszalinie, przy której ta kołobrzeska to prawdziwy cud architektury. Wielu czytelników domagało się od nas

[pełna treść dostępna dla abonentów Polityki Cyfrowej]

Poleć stronę

Od: podaj swój e-mail

Do: podaj e-mail adresata

Możesz dopisać wiadomość: