Archiwum Polityki

Mózgościsk

Od chwili, gdy dzięki demokracji aktywność społeczna może stać się udziałem wszystkich, wzrosła liczba ludzi, którzy czują, że rzeczywistość jest supłem nie do rozwiązania. Teoria spisku przecina ten gordyjski węzeł. Dla wierzącego w spisek wszystko staje się zrozumiałe, lecz problem nie znika. Im gorzej, trudniej, im bardziej skomplikowany czas, tym łatwiej krzewi się spiskowe wyjaśnianie świata.

Amerykanin Daniel Pipes napisał książkę "Potęga spisku", która jest historią teorii spiskowych ostatnich dwóch stuleci. Udowadnia, że globalne spiskowe myślenie narodziło się po rewolucji francuskiej, która odegrała wielką rolę w rozwoju konspiracjonizmu, wykazując potęgę idei, możliwości radykalnych zmian. Przerosła też w swoim obłędzie rozum ludzi rozumnych. Pozostawało wyjaśnienie konspiracyjne.

Teoria spiskowa to obawa przed spiskiem, którego nie ma, bezpodstawne przekonanie, że rywale łączą swe siły przeciwko tobie.

Polityka 30.1998 (2151) z dnia 25.07.1998; Kultura; s. 41