Pomocnik Historyczny

Polscy arianie

Bracia polscy i inni arianie

„Sąd nad arianami”, plafon z dawnego pałacu biskupów krakowskich w Kielcach, XVII w. „Sąd nad arianami”, plafon z dawnego pałacu biskupów krakowskich w Kielcach, XVII w. Krzysztof Pękalski / AN
Na reformacyjnej fali w Polsce pojawił się także nowożytny antytrynitaryzm.
Faustyn Socyn na portrecie z epokiAN Faustyn Socyn na portrecie z epoki

Nowożytny antytrynitaryzm. Sama nazwa arianizm jest pewnym nieporozumieniem lub uproszczeniem. Szesnastowiecznym ruchom antytrynitarnym nazwę tę przypisali polemiści, upatrując podobieństwo poglądów antytrynitarzy do herezji Ariusza z przełomu III/IV w. Sam ruch nie był jednorodny, miał wielu przedstawicieli i liczne nurty. W Polsce zaistniał w dużej mierze za sprawą działań osiedlonych tu Włochów, choć w genezie ruchu czynni byli też przedstawiciele innych narodowości.

W skali europejskiej nowożytny antytrynitaryzm narodził się w dużej mierze z humanistycznej krytyki tradycji kościelnej.

Pomocnik Historyczny „Marcin Luter i reformacja” (100123) z dnia 11.09.2017; Reformacja; s. 63
Oryginalny tytuł tekstu: "Polscy arianie"