Pomocnik Historyczny

Na wschodniej rubieży

Walka o wschodnią granicę II RP

Wymarsz polskich ochotników na front wojny z bolszewikami, lato 1920 r. Wymarsz polskich ochotników na front wojny z bolszewikami, lato 1920 r. Ullstein Bild
Walka o wschodnią granicę odrodzonej Polski to były jednoczesne zmagania z Rosją białą i czerwoną, z Litwinami i Ukraińcami, przy dwuznacznej postawie Niemiec i niejasnej Sprzymierzonych. Dlatego na wschodniej rubieży fakty dokonane znaczyły więcej niż dyplomacja.
Jarosław Krysik/Polityka

Wroga Rosja. Naczelnik Państwa Józef Piłsudski postrzegał Rosję – zarówno białą, jak i czerwoną – jako najistotniejsze zagrożenie dla dopiero co odzyskanej niepodległości. Dość trzeźwo traktował obie te siły, widząc taktyczne możliwości wygrania czasu dla skonsolidowania państwa tak poprzez rokowania z jedną, jak i z drugą. Natomiast uważał nawiązujących wprost do wielkoruskich tradycji białych za większe zagrożenie niż szermujących demagogiczną frazeologią czerwonych. Nie był jednak zainteresowany szukaniem z żadną z tych stron kompromisu, nie chcąc wzmacniać jej pozycji wobec drugiej.

Pod koniec 1918 r. posuwanie się bolszewików na zachód przybrało tempo znacznie szybsze, niż zakładało polskie rozpoznanie wojskowe. Wkrótce doszło do incydentów zbrojnych. Za pierwsze starcie, które dało początek niewypowiedzianej wojnie, uznaje się przegraną przez Armię Czerwoną potyczkę z oddziałami samoobrony wileńskiej, dowodzonymi przez kpt. Piotra Mienickiego, 14 lutego 1919 r. koło Berezy Kartuskiej.

Sytuację zdynamizowało natarcie wojsk polskich na Wileńszczyznę w połowie kwietnia 1919 r. Zajęły one Baranowicze, Nowogródek i Smorgonie, docierając na północy do jeziora Narocz. Podjęty przez Armię Czerwoną kontratak został rozbity dzięki dużej operatywności dywizji dowodzonej przez gen. Edwarda ŚmigłegoRydza. Bolszewicy cofnęli się na linię Wiłkomierz–Nowoświęciany.

Ofensywa wojsk polskich została wznowiona w lipcu i trwała do września. Zajęto Mińsk (8 sierpnia), a następnie dalsze ziemie Białorusi (po Berezynę) i część Ukrainy (po Zwiahel). Zaangażowani w wojnę wewnętrzną bolszewicy zmienili więc taktykę, nastawiając się na działania partyzanckie, organizowane przez pozostające w konspiracji tzw. rewkomy (komitety rewolucyjne).

Pomocnik Historyczny „Niepodległość 1918” (100136) z dnia 27.08.2018; Spełnienie; s. 79
Oryginalny tytuł tekstu: "Na wschodniej rubieży"
Reklama