Pomocnik Historyczny

Państwo bazyleusów

Władcy Bizancjum

Cesarz Justynian wśród dostojników; mozaika z bazyliki św. Witalisa w Rawennie, VI w. Cesarz Justynian wśród dostojników; mozaika z bazyliki św. Witalisa w Rawennie, VI w. Getty Images
Na czele państwa stał cesarz, od VII w. tytułujący się bazyleusem; jego władza była absolutna, choć nie despotyczna. Władców – zgodnie z rzymską tradycją – wybierano, ale praktycznie Bizancjum było monarchią dynastyczną. Szczególną formułą była uzurpacja.
Emir Ben Zarah na audiencji u cesarza w Konstantynopolu; miniatura z kroniki Jana Skylitzesa, XI w.Getty Images Emir Ben Zarah na audiencji u cesarza w Konstantynopolu; miniatura z kroniki Jana Skylitzesa, XI w.

Z władcą do zbawienia. Na czele państwa bizantyńskiego, które zgodnie z poglądami Euzebiusza z Cezarei (IV w.) było odpowiednikiem (mimesis) Królestwa Niebieskiego na ziemi, stał znajdujący się w szczególnych relacjach z Bogiem cesarz, odpowiedzialny za prowadzenie swoich poddanych do zbawienia. Stąd też jego znacząca rola nie tylko w życiu świeckim, ale i Kościoła.

Cesarz był świecką głową Kościoła. Zwoływał sobory i często im przewodniczył, wprowadzał w życie decyzje zgromadzeń biskupów, potwierdzając je w swym prawodawstwie.