Pomocnik Historyczny

Prywatne armie

Wojska nadworne panów polskich

Mosiężne blachy do nakryć głowy milicji magnackich w XVIII w. Od lewej: do czapki grenadierskiej u Czartoryskich, do kaszkietu u Sanguszków, do kaszkietu u Krasińskich. Mosiężne blachy do nakryć głowy milicji magnackich w XVIII w. Od lewej: do czapki grenadierskiej u Czartoryskich, do kaszkietu u Sanguszków, do kaszkietu u Krasińskich. Muzeum Narodowe w Krakowie

Wojska nadworne wywodziły się z gwardii przybocznych od zawsze towarzyszących przedstawicielom elity władzy. Biorąc pod uwagę małą liczebność stałej armii Rzeczpospolitej, prywatne chorągwie stanowiły często jedyną siłę zdolną bronić granic kraju przed najazdami. Ale magnackie pułki służyły również do utrzymywania poddanych w ryzach oraz jako element rywalizacji z innymi tzw. królewiętami (czyli możnowładcami). Z kolei dla średniozamożnej szlachty służba w wojsku magnata była okazją do awansu i zdobycia prestiżowego urzędu.

Pomocnik Historyczny „Wielkie rody Rzeczpospolitej” (100161) z dnia 17.02.2020; Prolog; s. 13
Oryginalny tytuł tekstu: "Prywatne armie"