Balcerowicz na scenie. Kiedy zachodnie gospodarki włączyły turboładowanie i globalizacja zaczęła nabierać tempa, PRL właśnie bankrutowała. Polacy czuli się częścią Europy, ale mieli niewydolną, centralnie sterowaną gospodarkę, zupełnie niepasującą do rynkowej. Jak ją przestawić z głowy na nogi? Musiało boleć, choć wcale nie musiało się udać. Prof. Leszek Balcerowicz, od niedawna wicepremier i minister finansów, 17 grudnia 1989 r. w Sejmie krótko wyjaśnił, o co mu chodzi: „Trzeba zerwać z fałszywą grą, w której ludzie udają, że pracują, a państwo udaje, że płaci”. Hasło podobało się Solidarności, ale parasol ochronny, jaki rozpięła nad reformami, szybko zaczął przeciekać. Ci bowiem, którym zawdzięczano zmianę ustroju, pierwsi stali się jej ofiarami.
Terapia szokowa zaczęła się 1 stycznia 1990 r. Kiedy kilka tygodni wcześniej świeżo mianowany solidarnościowy szef rządu Tadeusz Mazowiecki zaproponował Balcerowiczowi funkcję reformatora gospodarki, 42-letni wówczas naukowiec z SGPiS (dziś SGH) odmówił, jak kilku przed nim. Zadanie było karkołomne, nikt na świecie nie zamieniał socjalizmu w kapitalizm, socjalizm mógł przejść – jak głosili jego wyznawcy – tylko w wyższą fazę rozwoju, czyli w komunizm. Ale odwrotnie? To tak, jakby ktoś próbował z puszki konserw zrobić akwarium z żywymi rybkami. Rozgoryczony odmowami premier ponowił prośbę, gdy usłyszał od Waldemara Kuczyńskiego, swego doradcy, że przecież Balcerowicz już kiedyś próbował wymusić reformę socjalizmu, aby uczynić go nieco bardziej efektywnym, trochę na wzór ówczesnej Jugosławii. Wtedy jego plany pozostały na papierze. Za drugim razem naukowiec z SGH się zgodził, żeby nie było, że stchórzył.
Peerelowski kamień w lawinie. To jednak nie Balcerowicz popchnął kamień uruchamiający lawinę zmian w gospodarce.