Wektory odrodzenia. O ustroju odrodzonej Polski przesądziło kilka czynników. Ważną rolę odegrało dziedzictwo rozbiorów. Polacy przez kilka pokoleń cierpieli ucisk zaborców i od własnego państwa oczekiwali pełnej wolności. Obiecywały to zrealizować wszystkie obozy polityczne, zarówno socjaliści i ludowcy, zwracający się do mas robotniczych i chłopskich, jak i narodowi demokraci, związani z warstwami posiadającymi.
Duże znaczenie miały też okoliczności towarzyszące odbudowaniu państwa. Zaborców – Rosję, Niemcy i Austrię – zniszczyły klęski militarne poniesione w pierwszej wojnie światowej oraz rewolucje pogrążające te imperia w chaosie. Zradykalizowało to nastroje, także na wyzwalających się ziemiach polskich. Zrewoltowane tłumy domagały się wolności i sprawiedliwości społecznej.
Nie sprzyjało to prawicy, za to uskrzydlało lewicę, zwłaszcza socjalistów z PPS i ludowców z PSL Wyzwolenia. Ważną rolę odegrał Józef Piłsudski, który 10 listopada 1918 r. wrócił z niemieckiego więzienia i wyrósł na architekta niepodległości. Był dawnym liderem PPS, ale nie miał już lewicowych poglądów. Najbardziej liczyło się dla niego państwo, silne oddaniem wolnych obywateli. Lewicy potrzebował do jego odbudowy. Miała pozyskać wzburzone masy i przekonać je, że to wolna Polska, a nie rewolucja zapewni lepszą przyszłość.
Prowizoryczna konstytucja. Oczekiwaniom społecznym najbardziej odpowiadał demokratyczny ustrój. Piłsudski był gotów wprowadzić go jak najszybciej, ale budowanie państwa było jeszcze pilniejsze. By nie tracić ani chwili, 22 listopada 1918 r. wydał dekret będący prowizoryczną konstytucją. Kopiując strategię przywódców powstań narodowych, w art. 1 głosił: „Obejmuję jako Tymczasowy Naczelnik Państwa najwyższą władzę Republiki Polskiej i będę ją sprawował aż do czasu zwołania Sejmu Ustawodawczego”.