Przejdź do treści
Reklama
Reklama
Pomocnik Historyczny

Dylemat wodza naczelnego

Organizacja struktur wojskowych po przewrocie majowym

Kurtka mundurowa marszałka Józefa Piłsudskiego. Kurtka mundurowa marszałka Józefa Piłsudskiego. MJPWS
Zmiany w organizacji najwyższych władz wojskowych.

Pomajowe rozliczenia. Józef Piłsudski, objąwszy 15 maja 1926 r. obowiązki ministra spraw wojskowych (w rządzie Kazimierza Bartla), niemal natychmiast wydał zarządzenia nakazujące powrót do macierzystych garnizonów wszystkich oddziałów biorących udział w walkach. Tydzień później, 22 maja 1926 r., pragnąc zamknąć tragiczny epizod w dziejach państwa i Wojska Polskiego, wydał rozkaz do armii. Nawiązując do swych zasług z czasów, gdy prowadził żołnierzy w boje, które pułkowe sztandary „na długie wieki okryły sławą i blaskiem” – wzywał do jedności i braterstwa, do wzajemnego przebaczenia.

Równocześnie została utworzona Komisja Likwidacyjna pod przewodnictwem gen. Lucjana Żeligowskiego, która miała zebrać relacje dotyczące udziału wojska w wydarzeniach, ustalić ich genezę i okoliczności, w tym przypadki niehonorowego zachowania generałów i oficerów. W WP nie doszło do czystek, natomiast w ciągu kilkunastu miesięcy w stan spoczynku przeniesiono wielu starszych wiekiem generałów i oficerów, głównie z dawnej armii austro-węgierskiej. Zwolniony ze służby został np. płk Izydor Modelski; dał on się zamknąć w toalecie przez podkomendnych oficerów, którzy dołączyli do wojsk Marszałka. A np. płk Władysław Anders, dowódca wojsk broniących Belwederu, został dowódcą brygady kawalerii i otrzymał awans generalski.

Aresztowano czterech generałów wojsk rządowych: Juliusza Malczewskiego, Tadeusza Rozwadowskiego, Włodzimierza Zagórskiego i Bolesława Jaźwińskiego. Byli oni przetrzymywani w Warszawie, a następnie w wojskowym więzieniu na Antokolu w Wilnie. Po pół roku sąd uniewinnił Malczewskiego, po roku zwolnieni zostali Rozwadowski i Jaźwiński, obaj ciężko schorowani, nie odzyskali zdrowia i zmarli. Zagórski zaginął w niewyjaśnionych okolicznościach.

Pomocnik Historyczny „Przewrót majowy 1926” (100237) z dnia 20.04.2026; Przewrót; s. 74
Oryginalny tytuł tekstu: "Dylemat wodza naczelnego"
Reklama