Przejdź do treści
Reklama
Reklama
Pomocnik Historyczny

Jaka Polska po maju

Po przewrocie eksponowano ogólne hasła o potrzebie sanacji, czyli uzdrowienia państwa

Posąg Józefa Piłsudskiego autorstwa Henryka Kuny, 1938 r. Posąg Józefa Piłsudskiego autorstwa Henryka Kuny, 1938 r. Muzeum Narodowe w Warszawie
W poszukiwaniu długofalowej wizji.

Rewolucja bez rewolucji. W wywiadzie dla „Kuriera Porannego”, opublikowanym 25 maja 1926 r., Józef Piłsudski powiedział, że uczynił „coś w rodzaju rewolucji bez żadnych rewolucyjnych konsekwencji”. Do wystąpienia zmusiło go utworzenie rządu popieranego przez ludzi, którzy brali udział „w najcięższej zbrodni dokonanej na Polsce – w zabójstwie Prezydenta Rzeczpospolitej Gabriela Narutowicza”.

Wspierająca przewrót dokonany przez Piłsudskiego PPS ogłosiła 15 maja swoje oczekiwania: natychmiastowe rozwiązanie sejmu i senatu oraz nowe wybory; powołanie Piłsudskiego na prezydenta RP; utworzenie rządu centro-lewicowego; zasadnicza zmiana polityki wobec mniejszości narodowych; doraźne ukaranie „złodziei grosza publicznego”. PPS i radykalni ludowcy spodziewali się głębokiej rewizji dotychczasowej polityki, zapewne powrotu do formuły rządu ludowego Jędrzeja Moraczewskiego z przełomu 1918 i 1919 r. Lewica spodziewała się, że szybko przeprowadzone wybory dadzą jej zwycięstwo.

Piłsudski nie zamierzał spełnić tych oczekiwań. W udzielanych wywiadach wypowiadał się przeciw eksperymentom, postulował wzmocnienie władzy prezydenta, ale też mówił: „Mam przyjaciół pośród prawicy, mam ich i pośród lewicy, ale nie polityką partii Polska może się dźwignąć. (…) Nie chciałem nigdy należeć do żadnego stronnictwa ani też aprobować panowania stronnictw nad Polską”.

Spotkanie w Nieświeżu, październik 1926 r.Narodowe Archiwum CyfroweSpotkanie w Nieświeżu, październik 1926 r.

Armia i dyplomacja. Swojej roli politycznej w nowej sytuacji Piłsudski nie określił. Jak już pisaliśmy, wybrany 31 maja przez Zgromadzenie Narodowe na prezydenta, wyboru nie przyjął, wskazując jako swego kandydata Ignacego Mościckiego, profesora chemii, dawnego towarzysza z PPS, ale od wielu lat nieaktywnego politycznie.

Pomocnik Historyczny „Przewrót majowy 1926” (100237) z dnia 20.04.2026; Przewrót; s. 78
Oryginalny tytuł tekstu: "Jaka Polska po maju"
Reklama