Zanim pojawili się bogowie, którzy mieli imiona, rodowody i świątynie, grecka mitologia opowiadała o siłach pierwotnych – takich, które nie rządziły światem, lecz tłumaczyły, dlaczego w ogóle może on istnieć. Nie były osobami, lecz raczej podwalinami mitu. Dopiero na ich tle miała się rozegrać historia władzy, buntu i stopniowo powstającego porządku, którą Grecy zapisali jako dzieje bogów olimpijskich. Zachowały się orfickie wyobrażenia początków świata, wedle których wyłonił się on z Chronosa, Nocy lub kosmicznego Jaja. Wśród Greków jednak dominowała narracja Hezjoda znana z „Teogonii”. Opisał on początki świata jako wyłanianie się poszczególnych bóstw, które następnie wdają się w związki i konflikty. Mity kosmologiczne z motywem krwawych walk między bogami pojawiają się w wielu religiach starożytnych. Grecy ten schemat przerobili po swojemu i opowiadali o ciągu władców boskiej dynastii, z których niemal żaden nie panował wiecznie. A wszystko zaczęło się od Chaosu.
U Hezjoda był on bytem pierwotnym (protogenoi), pustką, otchłanią, szczeliną, a zatem nie działał, nie planował, nie powoływał świata do istnienia aktem woli, pozwał mu się wydarzyć. Stanowi to zasadniczą różnicę wobec kosmogonii bliskowschodnich, w których Kosmos (gr. porządek) rodzi się z decyzji zwycięskiego boga albo z jego walki z pierwotnym chaosem. Ten grecki sam w sobie stanowi warunek wszelkiego istnienia, jest bezosobowy i pozbawiony biografii, dlatego nie stawiano mu świątyń i nie składano ofiar, bo też i w żaden sposób nie ingerował w losy ludzi. Ponieważ jest jednym z najbardziej abstrakcyjnych pojęć mitycznych, które miały ułatwiać zrozumienie zasad działania świata, szybko zaczął żyć własnym życiem w refleksji filozoficznej. Do Chaosu odwoływali się myśliciele jońscy, m.