Przejdź do treści
Reklama
Reklama
Pomocnik Historyczny

Helios

Helios. Wszystkowidzący bóg światła dziennego

Helios podróżujący wozem słonecznym; malowidło na wazie greckiej z IV w. p.n.e. Helios podróżujący wozem słonecznym; malowidło na wazie greckiej z IV w. p.n.e. AKG / East News
Tytan, uosobienie Słońca, syn Hyperiona i Tei.

W wyobraźni starożytnych Greków cykl dnia i nocy był niekończącym się niebiańskim wyścigiem rydwanów. Na początku Nyks (Noc), uskrzydlona postać, okrywała niebo gwieździstą tkaniną ciemności, po której przemierzała niebo Selene (Księżyc). W ślad za nią nadchodziła jej siostra, różanopalca Eos, bogini Jutrzenki, a następnie w swym złocistym powozie ze wschodu nadjeżdżał ich brat Helios, bóg Słońca, „który i ludziom przyświeca, i bogom wieczyście żyjącym” (XXXI Hymn Homerycki). Po przemierzeniu nieboskłonu wieczorem schodził z rydwanu i wsiadał do wielkiej czaszy z litego złota, w której przeprawiał się przez rzekę Okeanosa, rozgraniczającą świat żywych od zaświatów i przemierzał podziemia podczas ciemnych godzin nocy, aby powrócić wraz ze świtem. To właśnie tę czaszę miał potem od niego pożyczyć Herakles i popłynąć w niej poprzez Okeanos, by zdobyć bydło Geriona.

Podobnie jak Dzeus i jego rodzeństwo, Helios (gr. dosłownie Słońce) należał do drugiego pokolenia tytanów. Narodził się ze związku Tei i Hyperiona (gr. Ten-Ponad) i odziedziczył po ojcu przydomek oraz zadanie prowadzenia po nieboskłonie słonecznego rydwanu w towarzystwie swego świetlistego rodzeństwa.

Helios był zazwyczaj przedstawiany jako głowa licznej rodziny. Tradycyjnie za jego żonę uważano okeanidę Perseis (gr. Niszczycielka), z którą miał sławne dzieci: córki Kirke i Pazyfae (żonę Minosa) oraz synów Persesa i Ajetesa (ojca Medei). Wszyscy potomkowie Heliosa mieli, jak czytamy w „Argonautykach” (III w. p.n.e.), świetlistozłote oczy i wszyscy zapisali się w micie greckim. Największą sławę zdobyły córki i wnuczka Heliosa, pierwsze czarownice w literaturze Zachodu. Kirke, opisana przez Homera jako „o pięknych warkoczach, bogini, co głos miała ludzki”, za pomocą czarodziejskiej różdżki i magicznych wywarów przemieniła towarzyszy Odyseusza w świnie.

Pomocnik Historyczny „Bogowie i herosi” (100238) z dnia 18.05.2026; Postaci; s. 50
Oryginalny tytuł tekstu: "Helios"
Reklama