Pierwsze wersy najstarszych europejskich utworów literackich, „Iliady” i „Odysei”, rozpoczyna wezwanie do pojedynczej muzy jako źródła wiedzy o przeszłości i wsparcia poety. Najsłynniejszą jednak sceną opisującą dar inspiracji jest epifania (objawienie się) muz jako grupy w „Teogonii” Hezjoda. Młody pasterz spotyka na stokach góry Helikon w Beocji chór bogiń, które przemawiają do niego i przekazują mu dar pieśni, aby sławił, „co będzie oraz co było dawniej”. Tak brzmią słowa bogiń opisujące ich umiejętności: „Wiemy, jak głosić kłamstwa liczne do prawdy podobne,/ wiemy też, gdy zechcemy, jak rzeczy prawdziwe obwieszczać”.
Jest to pierwszy przykład namysłu nad fikcją, ale znajdujemy w tych wersach także informację, że nie wszystkie opowieści poetów o przeszłości (mitycznej) czy bogach muszą być prawdziwe. To ważne spostrzeżenie wynikało z doświadczenia rywalizacji pieśniarzy i poetów na świętach i ucztach. Najpewniej w tym kontekście muzy się narodziły – jako bóstwa opiekuńcze grupy, a może nawet cechu pieśniarzy – i dlatego bardowie tacy jak Homer i Hezjod odwoływali się do nich jako opiekunek inspiracji i wiedzy. Hezjod w „Pracach i dniach” opowiadał, jak złożył im w darze trójnóg, który wygrał w zawodach muzycznych.
Czemu jednak mamy chór muz, a nie jedno bóstwo? Boginie jako grupa najwyraźniej łączyły wsparcie dla pieśniarzy z praktyką społeczną – odzwierciedlały rozpowszechniony wśród Greków zwyczaj występowania chóru dziewcząt podczas świąt i innych wydarzeń publicznych.
Narodziny muz opisuje najdokładniej Hezjod w „Teogonii”, wskazując, jak to Dzeus dziewięć nocy sypiał z Mnemosyne-Pamięcią, a ta urodziła mu dziewięć córek o imionach „Klio i Euterpe, i Thalia, i Melpomene,/ Terpsychora, Erato i Polihymnia, Urania/ i Kaliope – a ona jest najznaczniejsza wśród wszystkich”.