„Miło popatrzeć”
Mit grecki w kulturze współczesnej. Gry wideo, seriale i nowe media
Z perspektywy wykluczonych. Mitologia grecka pozostaje niezwykle żywa we współczesnej wyobraźni. Literatura, kino, telewizja, gry wideo, musicale i nowe media internetowe czerpią z greckich mitów pełnymi garściami, odczytując je na nowo i wydobywając coraz to inne i nieoczekiwane znaczenia. Typową cechą tej najnowszej recepcji jest intermedialność i swobodne krążenie motywów, które płynnie przenikają między gatunkami i mediami. Przykład? Sukces książek amerykańskiej pisarki Madeline Miller o Achillesie i Kirke napędza trendy na TikToku, a inspirowane mitologią musicale internetowe dają początek grom i komiksom.
Dzieła te rzadko bywają prostymi adaptacjami – znacznie popularniejszy jest dzisiaj retelling, czyli opowiedzenie znanej historii z nowej perspektywy. Do głosu dochodzą zatem kobiety (kreteńska księżniczka Ariadna), osoby zniewolone (Bryzejda, branka Achillesa), potwory (Meduza) i wszyscy ci, których źródła starożytne umieszczały na marginesie lub pomijały.
Niektórzy twórcy eksperymentują z mitem w bardziej tradycyjnych gatunkach kina (super)bohaterskiego i przygodowego. Od 2010 r. pojawiają się inspirowane mitologią filmy nawiązujące do hollywoodzkiego kina miecza i sandałów z połowy XX w. Te widowiskowe produkcje o herosach zmagających się z bogami i potworami, bliskie estetyce kina superbohaterskiego, często zacierają granicę między mitem a historią, tworząc spójne światy, w których współistnieją istoty fantastyczne i postacie historyczne.
Jednakże w odróżnieniu od XX-wiecznych pierwowzorów kultura XXI w. coraz częściej kwestionuje potęgę greckich bóstw: w filmach i powieściach jawią się oni jako pełni wad, lęków i traum, co zbliża ich do poziomu śmiertelników, z którymi się zmagają. To wyraz charakterystycznego dla współczesnego świata napięcia między powszechnym zwątpieniem w metafizykę i autorytety moralne a głęboką wrażliwością na dramat ludzkiego istnienia.