Od chaosu do chaosu. W 1947 r., po prawie 200 latach, Brytyjczycy opuścili Azję Południową. Gdy przybyli na subkontynent w połowie XVIII w., zastali go podzielony pomiędzy wielu, często skłóconych ze sobą, lokalnych władców. Wycofując się z niego w połowie XX w., pozostawili po sobie podobny chaos.
Rozejście się wizji. Od lat 20. XX w. nadrzędnym celem dominującej na subkontynencie organizacji politycznej, jaką była Partia Kongresowa (Indyjski Kongres Narodowy), było uzyskanie niepodległości od Korony Brytyjskiej. Kongres składał się w większości z hindusów, ale pretendował do miana ugrupowania ogólnoindyjskiego reprezentującego wyznawców wszystkich religii. Jej liderzy, tacy jak Gandhi i Nehru, opowiadali się za państwem świeckim, uznając, że interes ekonomiczny Indusów jest taki sam bez względu na wiarę. Jednak nasilająca się w latach 30. rywalizacja o władzę z Brytyjczykami sprawiła, że nie dostrzegli oni wyłaniającego się niebezpieczeństwa w postaci Ligi Muzułmańskiej.
Za fundatora i duchowego ojca Pakistanu uznaje się muzułmańskiego poetę i ideologa Muhammada Ikbala (1878–1938). W wyniku sformułowanej przez niego koncepcji dwóch narodów w XX w. wykształciła się odrębna tożsamość indyjskich muzułmanów. W swoich utworach Ikbal opiewał wartości zawarte w Koranie i promował jedność braci w wierze. Działał też na polu polityki. Poszukując rozwiązania trapiącego muzułmanów problemu biedy, wysunął pomysł prowincjonalnych autonomii, w których obowiązywałoby prawo szarii.
Na początkowym etapie formułowania koncepcji, w latach 30., przez Pakistan rozumiano ciało polityczne chroniące pozycję muzułmanów wewnątrz scentralizowanego rządu. Niekoniecznie zakładano utworzenie odrębnego terytorialnie, niepodległego państwa, choć rzeczywiście szybko pojawiła się idea zjednoczenia politycznego stanów, w których muzułmanie stanowili większość.