Muzułmanie na swoim. Jak powstał Pakistan i jak kształtował swoją tożsamość narodową

Założyciele Pakistanu chcieli utworzyć dom dla muzułmanów z indyjskiego subkontynentu. Sytuacja w regionie sprawiła, że w tym domu znaczącą rolę odgrywa armia.

Wizja Pakistanu. W XX w. hindusko-muzułmański antagonizm przestał być jedynie wyrazem rywalizacji o wpływy pod panowaniem brytyjskim. Stopniowo, wraz z ideami niepodległych Indii, do głosu doszły roszczenia i ambicje muzułmańskich elit domagających się już nie tylko politycznego i ekonomicznego równouprawnienia (podczas rządów brytyjskich dominująca pozycja muzułmanów uległa degradacji kosztem hindusów), ale i utworzenia odrębnego państwa. Podstawowym założeniem zwolenników tej idei była domniemana niemożność koegzystencji przedstawicieli dwóch grup wyznaniowych w ramach jednego państwa (przyszłych niepodległych Indii) i obawa przed hinduską dominacją. Hasło „islam w zagrożeniu” stało się emanacją muzułmańskiego separatyzmu i nacjonalizmu, ukierunkowanego na budowanie wspólnoty i masową polityczno-społeczną mobilizację wokół wspólnego celu.

AN10 rupii pakistańskich (wartość 36 groszy polskich).

Ojcowie założyciele. Jak już wspomniano jako pierwszy potrzebę utworzenia odrębnego państwa dla muzułmanów na obszarze północnych prowincji Indii wyraził w 1930 r. sir Muhammad Ikbal, noszący honorowy tytuł allamy, przyznawany muzułmańskim teologom. W jego ślady poszedł Muhammad Ali Dźinnah, który nakreślił ideologiczne podstawy utworzenia Pakistanu; przybrały one formę tzw. teorii dwóch narodów. Zgodnie z nią islam i hinduizm nie są jedynie religiami, ale odmiennymi porządkami społecznymi i cywilizacjami, opartymi na sprzecznych ze sobą koncepcjach.

Dźinnah, prawnik wykształcony w Londynie i świecki szyita, określany w Pakistanie mianem Wielkiego Przywódcy (Kaid-e-Azam), nie był jednak zwolennikiem państwa teokratycznego, opartego na surowej interpretacji prawa szarii i marginalizującego mniejszości wyznaniowe. Podkreślał wręcz, że przynależność wyznaniowa nie powinna być celem ingerencji państwa i nadejdą czasy, kiedy w Pakistanie nie będzie ona istotna, bo wszyscy będą równi wobec prawa, niezależnie od wyznawanej wiary.